[RSL] subs. m. FORMA acipensĕris; accipenserx7, acupenserx6; acipensisx2 Mart Epigr 13.91.; aquipenser Paul Fest 22.13. Aquipenser genus piscis. ETYM acu-; euidenti primo compositi elemento, de toto disputatur; itaque secundum Plin Nat 9.60., pensum, quod acu perficitur, acipenseris barbatum caput animaduerteret (Oniga, Renato 1999: “Etimologia e struttura morfologica di acipenser”, in De lingua latina, novae quaestiones, Actes du Xè Colloque International de linguistique Latine. Paris-Sèvres, 19-23 avril, pgs. 333-334.); interpretatio tamen antiqua ab anatomia proueniebat ad nominis etymologiam explicandam, saltem quod ad aci- 'acutum' attinet, nam leuis acipenseris cutis ossea acumina per corpus ostendit Plin Nat 9.60. acipenser, unus omnium squamis ad os uersis contra quam in nando meant. [FREQ humilis 24indicia1,8/d.c.m. 201 Plaut] uocabulum omnibus temporibus, saec. i-ii ec. magis usitatum; scriptis litterariis satiricis, narratiuis dramaticis aptum, omnibus usibus; item ab scriptis technicis (historia naturali) non abhorret.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
6
1,2
dramatica
1
2,2
exponens
5
1,8
narratiua
8
1,7
satirica
4
21
diachronica
III-II aec.
2
5
I aec.
6
2,7
I-II ec.
7
1,8
III-V ec.
9
1,3
diaphasica
docta
9
4,3
media
12
1,1
quotidiana
3
6,9
diastratica
litteraria
20
1,9
technica
4
1,5
modus
prosa
18
1,5
uersu
6
3,5
¶marinus piscis, certe rarus pretioque impensus ad dapes coquinandas — esturión [HYPERpiscisaSIMhelops] 201 Plaut Frag cert Bac 3. cuius haec uentri portatur pompa? uenit nunc qui mihi in mari acipenser latuit antehac. 44 Cic Fat frg 5. adlatus est forte Scipioni acupenser, qui admodum raro capitur, sed est piscis, ut ferunt, in primis nobilis. 79 Plin Nat 32.145. Peculiares autem maris acipenser, aurata, asellus. 384-440 Macr Sat 3.16.1. Nec accipenser, quem maria prodigis nutriunt, illius seculi delicias euasit. Plinius Ouidium memorat ut duo genera sub nomine eodem designata esse affirmet: accipenserem qui Mare Nostrum habitet eumque qui Pontum Euxinum, qui helops quoque nominetur 79 Plin Nat 9.60. quidam eum acipenserem elopem uocant. 32.153. Ouidius helopem dicit esse nostris incognitum undis, ex quo apparet falli eos, qui eundem acipenserem existimauerint. → Ov Hal 96. pretiosus elops nostris incognitus undis. quod aestimationis deminutionem doceret quam, auctore Plinio, eius temporibus acipenser expertus erat, hic scilicet mediterraneus piscis 79 Plin Nat 9.60. Apud antiquos piscium nobilissimus habitus acipenser ... nullo nunc in honore est.
Linguae Latinae Historicum Lexicon 