[RSL] subs. f. FORMA Aquilēia; Aquilegia serum Origo Rom.; Aquileias, atis Inscr Cil 3.10772.; idem ac achilleax1 Ps Theod Prisc Add.; perperam adi. *aquileius Sil 8.604. necnon cum Venetis Aquileia superfluit armis. (Aquileia superfluit armaTLL, ergo adi.). ETYM aquila; per influxum fortasse Oscae linguae qua pristini habitatores, a Samnio prouenientes, utebantur (cf. Aquilonia). DLATAquileiensis. [FREQ humilis 101indicia6,4/d.c.m. 56 Cic] uocabulum scriptis litterariis narrando (historiae) aptum, usibus mediis cultisque; item technicis ad geographiam pertinentibus bene apparet; Aquileia ut colonia saec. II aec. condita, uox antiqua non est, sed mediato saec. I aec. regulariter inuenitur; quia bellis inseritur uocabula militaria cum eo coniuncta sunt.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
4
0,62
exponens
27
8,7
narratiua
70
13
satirica
1
5,2
diachronica
I aec.
19
6,8
I-II ec.
16
4,1
III-V ec.
66
7,6
diaphasica
docta
13
6,2
media
87
6,6
quotidiana
1
1,7
diastratica
litteraria
79
6,1
technica
22
7,9
modus
prosa
96
6,9
uersu
5
2,6
¶aHistriae oppidum, ultimis Maris Adriae litoribus situm, fuit — la ciudad de Aquileya, situada en el extremo norte del mar Adriático, en Histria [HYPER NOMENurbsHOLAGER ITALIAEHistriaMER HABITATORAquileienses] 30-22 Vitr 1.4.11. Altinum, Rauennam, Aquileiam ... proxima paludibus. 29-9 Liv 40.26.3. Histris ... prohibentibus coloniam Aquileiam deduci. Inscr 1-100 Hd 33110 Aquileiae in Ven et Histria. Mineruae Victrici sacrum ... donum dat Publius Vettius ... decurio Aquileiae. 51-150 Hd 16093 Placentiae in Aemilia. Caius Birrius Cai libertus Primigenius ... viuir et Augustalis Aquileiae. 200-300 Carm Epigr Inscr Aqu1.931.2 Aquileiae. Si praeteriens scire cupis qui situs hic sim, Aquileia fuit mi cenetrix!. 351-400 Hd 74940 Sirmii in Pann Inf. ciuitate Aquileia. 10929 Aquileiae. Fulgentius ... qui perit in aqua Aquileiae. Carm Epigr 1320.2 Aquileiae. Hic situs est iusti iudex laudator et aequi, Sassina quem genuit, nunc Aquileia tenet. → Pol Silv 84.7. Venetia cum Histris, in qua est Aquileia. iuxta Natisonem flumen, prope Timaui fontes — a orillas del río Natisa y cercana a las fuentes del Timavo 44 Mela 2.61. Natiso non longe a mari ditem adtingit Aquileiam. 79 Plin Nat 3.126. Natiso cum Turro praefluentes Aquileiam coloniam XV p. a mari sitam. 80-85 Mart Epigr 4.25.5. tu Ledaeo felix Aquileia Timauo. (→Inscr passim) a Samnitis colonis anno 181 aec. condita est, postea cum aliis, a Latina tribu Velina prouenientibus, coniunctis; anno 90 aec. municipii ius habuit — fue fundada por colonos samnitas, más tarde acompañados de otros de origen latino de la tribu Velina , en el año 181 aec., y convertida en municipio en el año 90 aec. 29-9 Liv 40.34.2. Aquileia colonia Latina eodem anno in agrum Gallorum est deducta. bmilitare oppidum fuit aditum ad Italiam inter septemtrionem et orientem protegens — fue base militar que protegía el acceso noreste a la península italiana [DOM hibernare] 29-9 Liv 41.5.12. consules Aquileiam in hiberna legiones reduxerunt. 92 Sil 8.604. necnon cum Venetis Aquileia superfluit armis. quare incursiones oppugnationesque multas sustinuit — por lo cual sufrió múltiples ataques y asedios 29-9 Liv 43.1.12. Metus ... distulit eo tempore muniendae Aquileiae curam. 321 Paneg Constant r 27.1. praetereo te, Aquileia, te, Mutina ... quibus ... gratissima fuit ipsius oppugnationis iniuria. 390 Amm 22.8.63. Aquileiae defensores longioris obsidii taedio. item Romanorum ciuilibus bellis inuolutum est — también se vio involucrada en las guerras civiles romanas 105-110 Tac Hist 3.8. Vespasianus Aquileiae sisti bellum expectarique Mucianum iubebat. 324 Origo Rom. Quintillus ... occisus Aquilegia. quorum praecipua fuit obsessio anno 238 ec., cum a Maximino imperatore defecisset et Senatus partes faueret — entre las cuales destaca el asedio de 238 ec., cuando la ciudad se opuso al emperador Maximino y se alineó con el bando senatorial 324 Origo Rom. Maximinus ... occisus Aquileia. 360 Aur Vict Caes 27.4. Iulii Maximini ... Italiam propere petunt. Pupienus Aquileiae obsidione confecit. → Hist Aug Maxim 33.1. Praetereundum ne illud quidem est, quod tanta fide Aquileienses contra Maximinum pro senatu fuerunt. uel id quod anno 340 ec. inter Constantem et Constantinum ii acta est — o la que tuvo lugar entre Constante y Constantino II, en 340 ec. 368 Eutr 10.9. Constantinum porro bellum fratri inferentem et apud Aquileiam inconsultius proelium adgressum Constantis duces interemerunt. in fine Antiquitatisbarbaricos impetus accepit uel sustinuit — al final de la Antigüedad, recibió los embates bárbaros 390 Amm 29.6.3. obsessa ... ab Quadis ac Marcomannis Aquileia Opitergiumque excisum. ccum aliis Romanis urbibus per uias ualde coniuncta erat, quare nomen suum itinerariis urbiumque repertoriis saepe inuenitur — estaba muy bien comunicada mediante calzadas con otras ciudades romanas, por lo que su nombre aparece con frecuencia en diversos itinerarios y repertorios de lugares 29-9 Liv 41.1.7. legionem tertiam ... uia, quae Aquileiam fert, duxerant. 284-305 Itin Anton Aug 124.1., 126.9., 128.6., 270.1., 272.8., 276.1., 279.2., 281.2. 333 Itin Burdig 559.11., 559.12., 563.8. 380-400 Iul Hon 19. 399 Vib Seq 180. Timauus, Aquileiae, Galliae. praecipue in fine Antiquitatis ut pulchra et populosa laudatur —a especialmente al final de la Antigüedad, es elogiada por hermosa y populosa 355-360 Expos Mundi 56. Italiae ... et aliae ciuitates sunt splendidae ... Aquileia et Mediolanum. 386 Avien Orb terr 528. Aquileia decens celsis caput inserit astris. 388 Auson Ordo 65. merito ... aucta recenti, nona inter claras Aquileia cieberis urbes, Itala ad Illyricos obiecta colonia montes. 390 Amm 21.11.5. Aquileiam ... uberem situ et opibus murisque circumdatam ualidis. Inscr Hd 27133 Aquileiae. splendidissimae coloniae Aquileiae. → Novell Iust 29.praef. Aquileia ciuitas in Hesperia maxima habitata est et imperialem morem suscepit. d1item castra naualia habebatur maximis officiis militaribus praedita — fue también base naval y sede de altos cargos militares [HYPER NOMENcastra naualia] 430 Not Dig Occ 42. In prouincia Venetia inferiore: Praefectus classis Venetum, Aquileiae. d2 CHRIS et metropolitanum archiepiscopum habuit — y tuvo un arzobispo metropolitano [HYPER NOMENepiscopatus] 374 Hier Epist 9. Paulinianum Aquileiae apud sanctum Papam Chromatium uideris. synodo anno 381 ec. primum congregato — reuniéndose su primer concilio en el año 381 ec. 386 Ambr Epist 1.10.2. sanctum Concilium quod conuenit Aquileiae. eitem alias urbes designauit — fue también el nombre de otras poblacionese1 Ad Aquileia. Etruriae urbs — la ciudad etrusca de Aquileya [HYPER NOMENurbsHOL AGER ITALIAEEtruria] 300-400 Tab Peut 4.3. e2 Aquileia. Germaniae urbs — la ciudad germana o recia de Aquileya, hoy día quizás Aalen [HYPER NOMENurbsHOL TRACTUSbGermania] 300-400 Tab Peut 4.2. Aquileia. f1feminae nomen — nombre de mujerAquileya [HYPER NOMENfemina] Inscr 90-114 Hd 28516 Carnunti in Pann Sup. Caio Cassio Marino Velina Aquileia filio annorum VIII ... fecit. 114-200 Hd 17904 Carnunti in Pann Sup. Aureliae Tyche Aquileia. m. f2 [Aquileias, atis] uiri nomen — nombre de varónAquileya [HYPER NOMENuir] 101-300 Hd 43331 Durostori in Moesia Inf. Quintus Carmaeus Laetus Aquileia cornicularius. 153-156 14875 Albae Iuliae in Romania. Silius ... Vellina Crispinus Aquileia centurio legionis XIII geminae strator. 20668 Scupi in Moesia Sup. Titus Abudius ... Priscus Aquileia ueteranus legionis VII Claudiae piae fidelis uixit annos LXXXV hic situs est. Cil 3.10772 Emonae in Ven et Histria. L. Marcius ... Philotimus Aquileias.