[RSL] adi. ETYM Aquilo. DLATAquilonius2. [FREQ media 48indicia3,1/d.c.m. 45-43 Varro] uocabulum scriptis technicis ad historiam naturalem astronomiam agri culturam pertinentibus; item litterariis argumentando narrando (uersui heroico), necnon lyricis satiricisque, usibus mediis doctisque, paulisper uersu; a saec. i aec. apparet, paululum usque ad saec. I ec. inuenitur, postea ad finem Antiquitatis aeque prosequens.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
9
1,4
exponens
30
10
lyrica
2
7,1
narratiua
6
1,1
satirica
1
5,2
diachronica
I aec.
3
1,1
I-II ec.
18
4,5
III-V ec.
27
3,1
diaphasica
docta
6
2,8
media
42
3,2
diastratica
litteraria
21
1,5
technica
27
9,8
modus
prosa
46
3,3
uersu
2
1
¶ (abaquiloa1'septentrionalis uentus') ad aquilonem pertinens, i. e. frigidus uel septentrionalis — propio del aquilón, frío o norteño [ANTaustralis, meridianus] 45-43 Varro Men 77.2. aquiloniam ... frigedinem. 79 Plin Nat 24.34. in omni genere resinarum ... aquilonia potius quam ab alio uento. 350 Sol 9.2. Montanis excessibus aquilonio frigori obiecta. 398 Aug Serm 30.273.4. Aquilonia ... pars mundi frigida est. 430 Mart Cap 8.838. alia sunt aquilonia, alia austrina. → Adnot Lucan Suppl 4.767. Bistonio Tracio, id est aquilonio. (abaquilob'septentrio') ad caeli regionem septentrionalem contra meridiem oppositam pertinens — del norte, punto cardinal opuesto al sur: del norte, norteño o boreal [DOM boreas ANTaustralis] 45-44 Cic Nat deor 2.50. regio ... aquilonia aut australis. 20 Manil 1.372. Hyadesque feri pars utraque Tauri in boream scandunt. haec sunt aquilonia signa. 79 Plin Nat . aquilonius typhon. 250-300 Ps Cens 2.1. caeli circulorum duo extremi maxime frigidi, australis humillimus et aquilonius excelsissimus. 430 Mart Cap 8.838. A regione quippe zodiaci quae Septentriones uersus depicta sunt, aquilonia perhibentur, inferius autem numerantur austrina. (ab Aquilo, qualis Boreas) ad Aquilonem pertinens, item ad Zetes Calaisque, qui ab eo proueniunt — aquilonio o de los descendientes de Aquilón, especialmente Zetes y Calais [DOM proles] 30-15 Prop 1.20.25. fratres, Aquilonia proles. 80-90 Stat Theb 5.432. Ismarios, Aquilonia prignora, fratres, utraque quis rutila stridebant tempora penna. in Piscium zodiaci signo ad piscem septentrioni propiorem pertinuit — en el signo zodiacal de Piscis, calificó el pez más cercano al norte o aquilonial [SIMaquilentanus, aquilonalis, boreusb, in boream] 60 Colum 11.2.63. Piscis aquilonius desinit occidere et Capra exoritur, tempestatem significat. 79 Plin Nat 18.237. aquilonii piscis exortu. 370 Plac Med. Piscium denique unus aquilonius est, alter australis et ex aduerso caudis utrimque positis. ... piscem aquilonium. → Ov Fast 3.401. Piscium Austris hic est, Aquilonibus ille proximus; a uento nomen uterque tenet. in sidere Cancri ad Asellorum stellam septentrioni propiorem pertinuit, ab ea, quae ad meridiem aspectabat et austrinam nominabatur, distinctam; idemque ad Lunae cornua — en la constelación de Cáncer, calificó la estrella de los dos Asnillos (Aselli) que mira al norte (hoy Borealis), distinguiéndola de aquella que mira al sur (austrina, hoy Australis); y lo mismo entre los dos cuernos de la luna 79 Plin Nat 18.353. si ... alteram stellam asellorum, aquiloniam, caligo abstulit, auster saeuit; si austrinam, aquilo. → Schol Germ Strozz 202. Aratus ... dicit, si aquilonium cornu lunae est porrectius, aquilonem inminere. Schol Bern Ecl 5.428. Aratus ait, si cornu aquilonium sit erectius, Aquilonem inminere et per eum serenum fieri. Serv Georg 1.233. Zonae id est plagae uel circuli, quorum primus septentrionalis, uel, ut quidam uoluit, aquilonius. ad rerum ad septentrionem spectantium partes pertinuit, praesertim arborum — fue aplicado a la parte de los objetos que mira al norte, especialmente la de los árboles 79 Plin Nat 16.196. in ipsis autem arboribus robustiores aquiloniae partes. qui in eandem regionem uersi esse debebant cum in alium locum deferrentur et plantarentur — cuya orientación se debía conservar al ser trasplantados 79 Plin Nat 17.83. ut translatae isdem et adsuetis statuerentur horis, ne aquiloniae meridianis oppositae solibus finderentur. item ad alias plantas pertinuit — y de igual manera se aplicó a otras plantas 79 Plin Nat 27.144. herbae uehementiores effectu uiribusque sunt in frigidis et in aquiloniis, item siccis. etsi aquilo uentus nubes pluuiamque afferens certe erat, cum frigoribus quoque coniunctus est, quod frigus siccus erat et beneficus considerabatur, immo hominum ualetudini; ad quae omnia aquilonius pertinuit — aunque el aquilón fuera un viento que traía nubes y lluvia, estaba también identificado con el frío, muchas veces seco, lo cual era considerado muy beneficioso, también para la salud humana; todo lo cual reflejó el adj. aquilonius 79 Plin Nat 15.81. in macro solo et aquilonio ... sponte arescunt. 17.12. hiemem quidem aquiloniam esse omnibus satis utilissimum. 420 Cael Aur Chron 1.1.44. affectandus etiam in aeres teneros atque aquilonios transitus uel contrarios his, qui passionem asperare ualent. fuit commune borealem plagam ut aquilonia plaga, aquilonia pars etc. appellare — se hizo común hablar de la zona boreal en los términos aquilonia plaga, aquilonia pars y otros 45-44 Cic Nat deor 2.50. 350 Sol 41.9. Phrygia ... aquilonia parte Galatiae conlimitanea, meridiana Lycaoniae ... contermina. 370 Plac Med. ab aquilonio polo. 388-426 Fav Eul 12. Septem stellas cardo maximus aquilonius inocciduo fulgore conuertit. 398 Aug Serm 30.273.4. 399 Vib Seq montes.46. Hyperborei, Thraciae, ultra plagam aquiloniam. 420 Cael Aur Acut 2.191. ad aquiloniam partem. CHRIS Iudaeorum sacris scriptis saepe usitatum est, cum eorum templi seu tabernaculi mensuras rationemque tractaret — fue utilizado especialmente en la Biblia, cuando trataba de las medidas y disposición del tabernáculo de los judíos 419 Aug Quaest hept Ex 176. sit columna angularis lateri utrique communis, ista occidentali et aquiloniae, illa occidentali et australi. 177. dici possunt a dextro et a sinistro, id est, aquilonium et australe. ... Commemoratis ergo lateribus tabernaculi aquilonio et australi in uicenis columnis. !de aquilonia ut subs. n. pl. 'septentrionali plaga' significante ambigitur codicibus uaria et incerta ostendentibus, qualia aquilone, aquiloniae, aquilonie sunt — es dudoso si aquilonia es subs. n. pl. con el significado de 'las regiones norteñas', pues los códices ofrecen lecturas dispares, como aquilone, aquiloniae, aquilonie 79 Plin Nat 2.215. luna in aquilonia et a terris longius recedente mitiores aestus quam cum in austros digressa propiore nisu uim suam exercet.