Saltar al contenido

Linguae Latinae Historicum Lexicon


[LLHL] armatura, ae

[RSL; schola armaturarum] 
subs. f. FORMA armātura. ETYM armare. DROM cast., cat., port. armadura, fr. armure, it. armatura. [FREQ media 264indicia 22/d.c.m. 68-44 Cic] uocabulum scriptis litterariis narrando argumentando aptum, usibus mediis doctisque, paululum uersu; pro rata parte technicis ad artem militarem et ius pertinentibus abundat; a saec. I aec., ubi praepollet, inuenitur.
Variatioindiciap/d.c.m. subc.
operumargumentalis185,3
exponens5421
narratiua19238
diachronicaI aec. 15356
I-II ec.318,3
III-V ec.8016
diaphasicadocta2120
media24325
diastraticalitteraria20922
technica5523
modusprosa25926
uersu52,8
   ¶ a arma quibus miles protegebatur — equipo protector que protegía al soldado, su armamento o armadura [HYPER armab DOM gladiatoris armatura secundum pugnae genus ludus] 52-43 Hirt Gall 34.4. Adiungit ... legioni XXXVI duas ... quas ille disciplina atque armatura nostra compluris annos constitutas habebat. 79 Plin Nat 7.81. Tritanum, in gladiatorio ludo Samnitium armatura celebrem. 382 Hier Eph 6.11. Induite uos armaturam Dei, ut possitis stare aduersus insidias diaboli. 388 Iul Val 1.35. mille ... cum cataphractis uiros accipit, quod armaturae genus orientis inuentio est. 
in fine Antiquitatis arma quibuscumque nationes diuersae utebantur, qualia loricae thoracae cataphractae, et uiribus et equis, designauit — designó los variados tipos de armamento que utilizaba cada nación, como la cota de malla, coraza o armadura, e incluso la que acorazaba los caballos 300 Paneg Naz 23.1. operimento ferri equi atque homines pariter obsaepti! ... Te tamen, imperator, non terruit ... quod tanto numero duplicabat armatura terrorem. 390 Amm 17.13.1. Sarmatas et Quados uicinitate et similitudine morum armaturaeque concordes.
antea diuersa gladiatorum arma designauerat — ya antes había designado los diferentes tipos de armas de los gladiadores 79 Plin Nat 7.81. 121 Suet Gai 55.2. Murmillonum armaturas recidit. → Isid Orig 18. Retiarius ab armaturae genere.
CHRIS societatis difficultas et bellatoris exemplar, idque proeliis, uirtute armisque praeditum, ad protectionem, quam Christianus habere debebat ut se de peccatis diaboloque defenderet, ut adhiberetur effecit — la complejidad del mundo y del ideal guerrero, con sus batallas, valentía y armas, provocó que fuera aplicada alegóricamente al conjunto de defensas de que debe disponer el cristiano para enfrentarse al pecado y al diablo 207 Tert Adu Marc 5.18.6. Agnosce igitur iam et armaturam et militiam eius spiritalem. 210-213 Tert Anim 33.47. cum ... induere nos iubeat armaturam in qua stemus ad machinationes diaboli.
b militis cum armis exercitatio — entrenamiento en el uso de las armas [HYPER exercitatio] 334-337 Firm Math 8.6.3. equo uectus militares armaturas exerceat. 390 Amm 14.11.3. subolescere imperio adultos eius filios ... per multiplicem armaturae scientiam ... cognitos.
quae ars considerata fuit cum optima fuisset — y fue calificado de ars el virtuosismo que se alcanza con él 390 Veg Mil 1.4. Neque enim parua aut leuis ars uideatur armorum, siue ... armaturae numeros omnes omnesque gestus docere. 2.23. Armaturam, quae festis diebus exhibetur in circo, non tantum armaturae, qui sub campidoctore sunt, sed omnes aequaliter contubernales cotidiana meditatione discebant.
ad milites omne genus aptissima, quod artis militaris corruptionem ostendit — muy recomendable para todo tipo de soldado, lo cual habla también del decaimiento en que debió haber caído el arte militar 390 Veg Mil 2.14. centurio eligendus est ... qui dimicare gladio et scutum rotare doctissime nouerit, qui omnem artem didicerit armaturae.
pl. c milites armis exercitati — soldados entrenados en el uso de las armas [HYPER miles] 390 Veg Mil 1.13. Constat ... armaturas melius pugnare quam ceteros. 3.14. Tertius ordo disponitur de armaturis uelocissimis.
schola armaturarum. MIL optimorum militum manus qui stipatores corporis imperatorum in fine Antiquitatis, immo postea apud Byzantinos, erant; qui a legionariis, seu senioribus seu iunioribus, compositi erant — cuerpos de élite que formaron la guardia personal de los emperadores del final de la Antigüedad y de los primeros siglos del Imperio Bizantino, seguramente compuestos por infantería pesada, y que podían estar formados tanto por veteranos como por soldados más jóvenes [HYPER manus militaris] 430 Not Dig Or 9. Scola armaturarum seniorum. Not Dig Occ 11. Scola armaturarum iuniorum.
d1 grauis armatura.x7 peditatus hastatis, triariis etc. compositus — infantería pesada, que incluía a los hastati, triarii, etc. [HYPER peditatus2 HYP antesignanus, hastatusb, princeps2b, triarius] 48 Bell Afr 71. hostium leuis armatura anxium exercitum nostrum atque sollicitum habebat: grauis enim armaturae miles simulatque ab eis insectatus constiterat in eosque impetum fecerat, illi ueloci cursu periculum facile uitabant. 390 Veg Mil 2.2. grauem armaturam, hoc est principes hastatos triarios antesignanos. 2.17. Excipiebant autem proelium grauis armatura, et tamquam murus, ut ita dicam, ferreus stabat.
d2 leuis armatura.x190 peditatus uelitibus funditoribus etc. compositus et tumultuariis proeliis uel procursationibus aptus — infantería ligera, que incluía a los uelites, funditores, etc., apropiada para las escaramuzas [HYPER peditatus2 HYP antesignanusa, ballistarius2, ferentarius, funditor, hastatusa, →sagittariusa, ueles DOM ad procursandum atque hostem fugatum persequendum apta equitatus] 48 Bell Afr 1.71. 50 Curt 8.10.4. equitatum ac leuem armaturam eduxit, eosque, qui occurrerunt, leui proelio in urbem proximam conpulit. 390 Veg Mil 2.2. leuem armaturam, hoc est ferrentarios sagittarios funditores ballistarios. 2.17. Ferentarii autem armaturae exculcatores sagittarii funditores, hoc est leuis armatura, aduersarios prouocabant ante aciem praecedentes.

Ad portam Latinam ...