[RSL] subs. m. ETYM orbis. DLATorbicularis, orbiculatus. DROMant. fr. orbeillon. [FREQ humilis 41indicium2,4/d.c.m. 234-149 Cato] uocabulum scriptis technicis ad architecturam agrique culturam pertinentibus aptum; quandoque etiam litterariis armentando narrando aptis inuenitur, usibus mediis, semper prosa; inde ab initiis apparet, saec. aec. usitatius.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
3
0,6
exponens
35
12
narratiua
3
0,6
diachronica
III-II aec.
3
7,5
I aec.
22
7,9
I-II ec.
7
1,8
III-V ec.
9
1,3
diaphasica
media
41
3,6
diastratica
litteraria
6
0,53
technica
35
13
modus
prosa
41
3,4
¶a1res in rotundum formatae designabat — designaba objetos de forma redondeada → Isid Orig 14. breuis ... rotella orbiculus appellatur. Gloss 5.508.44. orbiculus rotella. 5.574.34. breuis rotella orbiculus appellatur. quotidianae res, inde ad hominis magnitudinem pertinentes; at orbis ad res maiores pertinet, immo magnae magnitudinis (terrae, fines, imperium, mundus) — y uso diario, de un tamaño por tanto a escala del ser humano, frente a orbis, que se refiere más a objetos de grandes o enormes dimensiones (terrae, fines, imperium, mundus) a2rotunda machichatio in orbiculum se mouens, trochleae pars, per quam funis lapsus pondera tollebantur, in polyspasto conspicua — disco de la polea, que era parte característica del polispasto, máquina que izaba grandes pesos [HYPERmachinaaDOM trochlea, funis] 234-149 Cato Agr 3.6. Trochileas Graecanicas binis funis sparteis ducunt: orbiculis superioribus octonis, inferioribus senis citius duces. 30-22 Vitr 10.2.1. In trocleam induntur orbiculi duo per axiculos uersationes habentes. 10.2.10. hoc genus machinae polyspaston appellatur, quod multis orbiculorum circuitionibus et facilitatem summam praestat et celeritatem. a3pondus in scapum formatum — pesa de forma cilíndrica [HYPER pondusa] 60 Colum 4.30.4. Perticae cacuminum modicae plenitudinis, quae tamen dipondiarii orbiculi crassitudinem non excedat. a4magis ad discum pertinuit cuiuscumque materiae; at ab armilla in eo differebat, quod haec in anulum formata erat, orbiculus minime cauus sed solidus — se utilizó más generalmente para dar la idea de una forma, la de un disco de un material cualquiera; la diferencia con armilla consistía en que esta era un aro o abrazadera metálica, en tanto orbiculus designaba, según el material de que estaba formado, un disco o redondel [DOM ligneus] 234-149 Cato Agr 22.2. latitudinem orbiculis ligneis aut armillis ferreis temperato. 37 Varro Rus 1.52.1. Id fit ... ex axibus dentatis cum orbiculis , quod uocant plostellum poenicum. 79 Plin Nat 25.149. mandragora concisa ... in orbiculos seruatur in uino. 125 Apul Flor 9.63. ipse eius anuli ... orbiculum circulauerat. 350 Sol 31.3. lapidem hexecontalithon ... tam diuersis notis sparsum, ut sexaginta gemmarum colores in paruo orbiculo eius deprehendantur. 390-450 Apic 5.1.3. tres orbiculos tractae siccas. quare ad coloratam maculam pertinere potuit, qualis pantherae — por ello pudo aplicarse a la mancha de color, por ejemplo del leopardo 350 Sol 17.8. Pantherae ... minutis orbiculis superpictae. a5quandoque rei rotundae designatio, elaboratio siue formatio erat — a veces era la acción de dibujar un objeto redondeado, elaborarlo o tomar algo dicha forma [HYPERdesignatioa] 60 Colum 6.5.4. media pars descripti orbiculi eadem fibula transuitur ... aenea fibula pars auriculae latissima circumscribitur, ita ut manante sanguine tamquam O litterae ductus appareat orbiculus. b1in fine Antiquitatisoculi pars rotunda colorataque cui pupilla inest — iris del ojo [HOL oculus] 330 Arnob 3.13.2. sequitur ut dei habeant ... oculorum orbiculos mobiles. b2in fine Antiquitatisoculus quasi orbis conceptus — globo ocular [SIM →oculus] 412-417 Aug Ciu 13.16. Neque ... concedendum est globos istos luminum siue orbiculos ... propriis animis uiuere. ccyclamen — ciclamen [HYPERherbaSIM →cyclamen] → Gloss 3.537.28. ciclaminus id est orsiculus. 3.555.43. ciclaminus orbiculus terrae. loc. adu. in orbiculum. in orbem formatus — en forma circular 60 Colum 8.2.15. Inpedienda est ... procacitas eius anpullaceo corio, quod cum in orbiculum formatum est, media pars eius rescinditur, et per excisam partem galli pes inseritur, eaque quasi compede cohibentur feri mores. 380-430 Pallad 3.11. uitis per cannas sarmentis ligatis in orbiculos flectitur se sequentes.