Saltar al contenido

Linguae Latinae Historicum Lexicon


[LLHL] perduellis, is

[RSL] 
subs. m. FORMA item gen. pl. perduellum Acc Praetext 12. Dice, summa ubi perduellum est? quosum aut quibus a partibus gliscunt? ETYM per, duellum Varro Ling 7.49. ut perfecit, sic perduellis, a per et duellum: id postea bellum. DLAT perduellio. [FREQ humilis 39indicia 2,3/d.c.m. 254-184 Plaut] uocabulum initiis frequens ad comoediam pertinens, postea scriptis narratiuis ad historiam pertinentibus aptum, item argumentatiuis, et prosa et uersu; omnibus usibus, praecipue quotidianis doctisque; in fine Antiquitatis quasi doctum putatur.
Variatioindiciap/d.c.m. subc.
operumargumentalis81,6
dramatica818
exponens10,4
narratiua224,3
diachronicaIII-II aec.820
I aec. 72,5
I-II ec.30,8
III-V ec.213,1
diaphasicadocta167,6
media171,5
quotidiana614
diastraticalitteraria383,4
technica10,4
modusprosa302,5
uersu95
   ¶ rei publicae hostis — enemigo del Estado, con el que se libra una guerra en toda regla [HYPER inimicus2 SIM  →hostis] 239-169 Enn Trag 387. quin inde inuitis sumpserint perduellibus. 44 Cic Off 3.107. pirata non est ex perduellium numero definitus, sed communis hostis omnium. 116 Tac Ann 14.29. receptaeque Armeniae decus aequare domitis perduellibus cupiens. 210-213 Tert Anim 46.8. Caesar in praelio perduellium Bruti et Cassii Philippis aeger. → Varro Ling 7.49. Perduelles dicuntur hostes. Gloss 5.131.43. hostis uel bellator. 5.473.4. perduellem hostem, inimicum. 5.473.5. perduelles aduersarii, inimici, hostes. 5.479.69. rebellis. 4.271.39. perduellibus rebellionibus.
postea ab hostis suppositum est, differentiae tamen initiis difficulter capiebantur — fue luego sustituida por hostis, y durante los primeros siglos fue difícil distinguir ambas palabras 191 Plaut Pseud 583. ut, ubiquomque hostibu congrediar ..., facile ut uincam, facile ut spoliem meos perduellis meis perfidiis. Nunc inimicum ego hunc communem meum atque uostrorum omnium Ballionem exballistabo lepide. → Varro Ling 5.1.3. hostis ... tum eo uerbo dicebant peregrinum qui suis legibus uteretur, nunc dicunt eum quem tum dicebant perduellem.
mutatio sensus ab eo producta esse uidetur, ut hostis 'is qui foras habitat' quasi perduellis seu inimicus putaretur — el cambio parece haberse dado por la confluencia del significado de hostis, hasta entonces ‘extranjero’, con perduellis ‘enemigo’ 44 Cic Off 1.37. illud animaduerto, quod, qui proprio nomine perduellis esset, is hostis uocaretur, lenitate uerbi rei tristitiam mitigatam. Hostis enim apud maiores nostros is dicebatur, quem nunc peregrinum dicimus.

Ad portam Latinam ...