[RSL] subs. n. FORMA prēlum; praelum Aug Ciu 1.8. amurca ... praeli pondere exprimitur.; plerum Consent Gramm 12.9. per transmutationem fiunt barbarismi ... ut si quis dicat plerum pro prelum.; m. prelus Gloss 5.135.35. prelus est materies qua uba exprimitur. 2.255.14. βάδης, μοχλός: prelus. ETYM pres-lom uel pret-slo-m, cum premere coniunctum. [FREQ humilis 60indicia4,4/d.c.m. 234-149 Cato] uocabulum scriptis technicis ad uaria maria pertinentibus, praecipue agri culturae, aptum; necnon litterariis inuenitur, praesertim pro rata parte satiricis, et prosa et uersu, omnibus usibus; inde ab initiis apparet, in fine Antiquitatis declinans.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
3
0,6
exponens
45
16
lyrica
3
13
narratiua
5
1
satirica
4
19
diachronica
III-II aec.
8
20
I aec.
12
4,7
I-II ec.
31
8
III-V ec.
9
1,3
diaphasica
docta
8
3,8
media
48
4,3
quotidiana
4
9,2
diastratica
litteraria
17
1,5
technica
43
16
modus
prosa
48
4,1
uersu
12
6,5
¶atrabs seu uectis qua pressorii uas in torculare opprimitur — viga que oprimía el depósito en que se prensaba la uva [HYPERtrabsaHOLMACHINA PRESSORIAtorcularaSIM clauisc, uectiscDOMmachinatio per pondus efficiens pondus; uas ubi fructus colliguntur regula, sporta, uas] 234-149 Cato Agr 31. prelum ex carpino atra potissimum facito. 30-22 Vitr 6.6.3. torcular, si non cocleis torquetur sed uectibus et prelo premetur, ne minus longum pedes XL constituatur. 60 Colum 12.44.2. suspensa mola oliuam frangito eamque uel in regulas uel in nouo fisco adicito, subiectamque prelo sic premito, ne uasa intorqueas sed tantum ipsius preli pondere quantulumcumque exprimi patiaris. 380-430 Pallad 3.25.11. uinum de piris fit, si contusa et sacco rarissimo condita ponderibus conprimatur aut prelo. per hoc uas follinum, quod uuis seu oliuis complebatur, ita opprimebatur ut premerentur folliculum deiungentes — con ella se oprimía un depósito flexible en el que se introducían uvas o aceitunas, con lo cual estas eran estrujadas y separaban su jugo del hollejo o borujo 234-149 Cato Agr 68. ubi uindemia et oletas facta erit, prela extollito. 37-30 Verg Georg 2.242. tu spisso uimine quallos colaque prelorum fumosis deripe tectis. 84-85 Mart Epigr 1.26.5. Non haec Paelignis agitur uindemia prelis uua. 380 Avie Ora 1290. hi quamquam steriles decurrant semper harenas, munera nec carpant cerealia, nec noua prelo musta premant. → Paul Fest 348. uuae calcatae prelo premebantur. Serv Georg 2.242. prela autem sunt trabes, quibus uua calcata iam premitur. Philarg Verg Georg 2.242. Docet Virgilius agricolam ad uitem prela congregare, ut colis uinum dulce exprimeret. Dig 19.2.19.2. dolia utique colono esse praestanda et praelum et trapetum instructa funibus, si minus, dominum instruere ea debere: sed et praelum uitiatum dominum reficere debere. Isid Orig 20.14.10. Prelum trabes quo uua calcata premitur, a premendo uocatum, quasi pressorium. Prelum, quo premitur oleum. Gloss 2.407.44. πιεστήρ. bsimul ipsam machinam designauit, sensus hic difficilis ab praecedente separare, scilicet per metonymiam deriuatus — designó a su vez el artefacto entero, la prensa, uso difícil distinguir del anterior debido a la propia cercanía física [HYPERmachina pressoriaSIM →torcularaDOMex quo uinum fluit fluere] isdem temporibus eo usum est quo alia pressoria fuerunt, ut torcular, uino faciendo aptum (saec. I ec.); trapetum, oleo faciendo aptum, a maioris Catonis temporibus, postea (saec. I ec.) etiam tudicula; saec. IV pressorium inuenitur quasi machina pressoria operi textili apta, quasi pila in fullonicis, machinatione hydraulica carens; et pistrinum, farinae faciendae aptum — coincidió en el tiempo con otros que también indican aparatos para exprimir el jugo de la uva, como torcular 'prensa de lagar', en el s. I ec.; también se utilizaban palabras específicas para el molino de aceite, como trapetum, desde Catón el Censor, o algún otro más tardío, como tudicula, del s. I ec.; junto a estos, encontramos pressorium, del s. IV ec., referido a la prensa para elaborar paños, instrumento con la misma función que el batán pero carente de mecanismo hidráulico; relacionadas con ellas están otras voces que designan el molino de harina o pistrinum. cet alia machina pressoria designauit c1 uestibus leuigandis et expoliendis — para planchar ropas [HYPERmachina pressoria] 84-85 Mart Epigr 2.46.3. tua subpositis conlucent prela lacernis. 11.8.5. de Palatinis dominae quod Serica prelis. c2seu pappyrorum foliis concinnandis — o para elaborar hojas de papiro [HYPERmachina pressoria] 79 Plin Nat 13.77. in rectum primo supina tabulae schida adlinitur longitudine papyri quae potuit esse, resegminibus utrimque amputatis, trauersa postea crates peragit. premitur ergo prelis, et siccantur sole plagulae atque inter se iunguntur.