[RSL] subs. n. FORMA stī- Enn Ann 7.215. Varro Ling 5.183. Ennius scribit: Poeni stipendia pendunt. Catul 64.173. nec dira ferens stipendia tauro. ĭ per uersus apparet, item per stependia et stupendia, ut stipula et stupulaEM; stependia Cil 6.3069., stupendia Cil 6.2496., 6.2787. ETYM *stipipendium1 < stipem, pendere2!1 Isid Orig 16.18.8. stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. 2 Varro Ling 5.182. Hoc ipsum stipendium a stipe dictum, quod aes quoque stipem dicebant: nam quod asses librae, pondo erant, qui acceperant maiorem numerum non in arca ponebant, sed in aliqua cella stipabant, id est componebant, quo minus loci occuparet; ab stipando stipem dicere coeperunt. 5.182. Et hinc dicuntur milites aerarii ab aere, quod stipendia facerent. DLATstipendiarius1, stipendiari, stipendiosus. [FREQ media 528indicia38/d.c.m. 235 Naev] uocabulum scriptis litterariis omne genus praeter satiricos aptum, praecipue narrando argumentando exponendo; saepissime prosa, omnibus usibus, praecipue pro rata parte doctis; et technicis ad agri culturam, historiam naturalem artemque militarem pertinentibus inuenitur; inde ab initiis apparet usque ad Antiquitatis finem, saepius aec.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
83
16
dramatica
4
9,2
exponens
32
12
lyrica
2
8,7
narratiua
413
81
diachronica
III-II aec.
6
15
I aec.
226
82
I-II ec.
134
35
III-V ec.
168
25
diaphasica
docta
76
30
media
454
40
quotidiana
4
9,4
diastratica
litteraria
502
46
technica
32
12
modus
prosa
522
44
uersu
12
6
¶a1militis salarium saepius pecunia oblatum — paga del soldado, soldada, habitualmente recibida en metálico [[HYPERsalariumDOM donatiuum, largitio] 205 Plaut Mil 74. uidetur tempus esse, ut eamus ad forum, ut in tabellis quos consignaui hic heri latrones, ibus denumerem stipendium. 55 Cic Pis 14. stipendio me hercule et frumento Catilinam esse putasses iuuandum. 30 Val Max 7.6.4. aurea atque argentea templorum ornamenta, ne militibus stipendia deessent, conflata sunt. 200-300 Liv Perioch 4. stipendium ex aerario tum primum militibus datum est. 350 Iust 39.2.5. inops pecuniae, cum stipendia militibus deessent, e templo Iouis solidum ex auro signum uictoriae tolli iubet. → Paul Fest 379. Stipem esse nummum signatum testimonio est et de eo, quod datur in stipendium militi. Prisc Part (Keil 3.514). solemus et Martiaticus Martiatica Martiaticum dicere, unde stipendia militum. Cod Iust 3.28.37. qui salaria uel stipendia percipiunt publica. munere per sex menses siue annum peracto accipiebatur — se recibía, a los seis meses o al año, al finalizar la campaña militar → Varro Frg Non 77. stipendium appellabatur quod aes militi semenstre aut annuum dabatur. Gloss 2.372.2. μισθὸς στρατιώτον. 2.138.40. ὀψώνιον στρατιωτικόν. 4.393.31. quae militibus dantur. 2.188.17. μισθοφοραί. quo usu cum salario a saec. II ec. simul inuenitur — uso en el que confluye con salarium a partir del s. II ec. → Cod Iust 3.28.37. qui salaria uel stipendia percipiunt publica. Dig 17.2.52.8. stipendia ceteraque salaria. a2pecunia ad exercitum habendum parata — partida presupuestaria para el mantenimiento del ejército 40 Sall Iug 27.5. Deinde exercitus ... scribitur; stipendium aliaque, quae bello usui forent, decernuntur. → Gloss 2.138.38. σιτηρέσιον. b1ab eo, quod annua salaria referebat, annos sub armis designauit siue militis siue militum qui imperatori cuidam parebant; et a saec. III ec. ii qui plures annos militauerant in melius considerabantur et beneficia obtinebant — de referir el pago debido al soldado por cada campaña militar, designó los años de campaña militar cumplidos por este o por el conjunto de soldados que forman el ejército a las órdenes de un general; en época bajoimperial, la acumulación de años de servicio suponía una subida en el escalafón o proporcionaba ciertos privilegios ante la administración pública [HYPERmunus exercitus] 201 Plaut Epid 38. uidendum est, ut materies suppetat scutariis, si in singulis stipendiis is ad hostis exuuias dabit. 66 Cic Manil 26. partem militum, qui iam stipendiis confecti erant, dimisit. 105-110 Tac His 3.75. quinque et triginta stipendia in re publica fecerat, domi militiaeque clarus. 400 Hist Aug Maximin 2.2. Prima stipendia equestria huic fuere. → Cod Theod 13.1.7. qui in sudore bellandi stipendiorum gradu usque ad protectores meruerunt. 6.27.16.1. annosa militia et longa stipendiorum mole uexatus. Gloss 2.438.38. στρατείας χρόνος. 4.567.41. munera. et ad pecuniam per menses siue annos receptam rettulit, ut subsidium ciuile a re publica commissum — fue aplicado a otras cantidades que se entregaran periódicamente de forma obligada, como una pensión pública 205 Tert Scorp 6.4. priuilegia publica, stipendia ciuica, imagines, statuas. siue priuatum — o privada → Dig 25.1.13. Neque stipendium neque tributum ob dotalem fundum praestita exigere uir a muliere potest: onus enim fructuum haec impendia sunt. quod uocabulum donatiuo iam a saec. II ec. simile fuit — en el s. II ec., este pago ya había entrado en confluencia con donatiuum 390 Amm 15.6.3. donatum stipendio militem Constanti nomine adlocutus est. → Gloss 2.532.34. epidosis stratias. pecunia militibus uariis causis conferta, eo praesertim, quod imperator militum animos allicere uoluisset; et 'id quod per militiam obtineo' contra 'id quod ab imperatore donatum est' quasi semantizatum inuenitur — cantidad de dinero que era entregada a los soldados por distintos motivos, entre los cuales sobresalía la voluntad de congraciarse el emperador con el ejército que lo apoyaba: la oposición 'producto de un trabajo' frente a 'regalo dado por alguien poderoso' se encuentra semantizado muy pronto 208-212 Tert Resurr 47.7. stipendia enim delinquentiae mors, donatiuum autem dei uita aeterna in Christo Iesu domino nostro. in fine Antiquitatiscum largitio coniunctum est, cum stipendii pars de imperatoris uoluntate Principatu penderet et ut donatiuum constaret, at ab imperatore Domino salarium totum quasi largitio esset; et stipendium, cum donatiuum coniunctum, ad mercedem pro magnis solutam pertinuit, siue praemium siue poena — se relacionó con largitio, cuando una parte de la paga del soldado dependiera de la voluntad del emperador durante el Principado (donatiuum), pero todo él fuera considerado un favor del emperador autócrata durante el Dominado; la identificación con donatiuum ha servido para aplicar stipendium al pago por la realización de un costoso esfuerzo, como recompensa o castigo, según los casos 397-401 Aug Conf 10.43.68. stipendium iustitiae uita et pax est. 400 Hist Aug Prob 23.2. stipendia de largitionibus nulla erogarentur. 412-427 Aug Ciu 13.5. mors autem mala, quia stipendium est peccati. b2ad procinctum militarem, a milite exercitando, pertinuit — se aplicó a la campaña militar, relatada a partir del entrenamiento del soldado 44 Mela 3.35. Arcus tendere equitare uenari puellaria pensa sunt; ferire hostem adultarum stipendium est. ad uitae acumina siue officia transiit — dio paso a aplicarse a las tareas o estadios de la vida 63-65 Sen Epist 93.4. quid inter hunc intersit ... functum omnibus uitae humanae stipendiis ... et illum cui multi anni transmissi sunt? 369 Symm Or 3.2. adulescentem ... cuius primum est stipendium principatus. seu ad sententias et ea quae homines credunt — o a las ideas y creencias 386 Ambr Epist 10.2. nullus debile corpus trahens, ieiuniorum stipendiis oneratum. 384-385 Symm Rel 3.11. Honor solus est in illo ueluti stipendio castitatis. → Cod Theod 13.1.16. distincta enim stipendia sunt religionis et calliditatis. seu ad uitia — a un vicio 197 Tert Nat 1.16.19. bona filio male superstiti praefectus adscribit, non ad hereditatem, sed ad stipendium stupri et incesti. seu ad cupidines — a un placer 125 Apul Met 9.20.2. prima stipendia Veneri militabant nudi milites. seu ad cuiuscumque officia — o al deber de cada cual 125 Apul Met 7.6.3. uxor eius Plotina ... decimo partus stipendio uiri familiam fundauerat. b3praedicatiuum + gen.ad operam siue studium cui quisquam instabat pertinuit; immo ad Herculis labores — indicaba el ámbito específico a que se dedica un esfuerzo; incluso a los trabajos de Hércules 350 Iust 2.4. Herculi rex, cui duodecim stipendia debebat, quasi inpossibile imperauerit, ut arma reginae Amazonum sibi adferret. et antea studium forense, ad ciuem pertinens, significauerat; quod militari oppositum erat, secundum pristinam oppositionem inter domum militiamque institutam — anteriormente, ya se había utilizado para designar la dedicación forense, relacionada con ciuis y opuesta a la militar, según la antigua oposición entre domus y militia 35-38 Sen Contr 5.6.1. Apud patres nostros qui forensia stipendia auspicabantur, nefas putabatur bracchium toga exerere. 121 Suet Tit 4.2. Post stipendia foro operam dedit. quare a saec. III ec. ad publicae administrationis officia pertinuit — lo cual acabó aplicado al desempeño de tareas administrativas en el Bajo Imperio 390 Amm 30.4.6. aliique numerosi post exercitus prosperrime ductos, post uictorias et tropaea ciuilibus stipendiorum officiis floruerunt. cpecuniae necessitas eo, ut pro militia uiribus solueretur, imperatorem saepe angebat, ne milites contra eum insurgerent — la necesidad de disponer de fondos para pagar a la tropa acuciaba al general por motivos de intendencia o por miedo a motines 29-9 Liv 26.35.3. remiges darent cum stipendio cibariisque dierum triginta. 105-110 Tac Hist 3.8. posse Vitellii exercitum egestate stipendii frumentique ad deditionem subigi. debellata gens exercitum alere debebat, a quo stipendium pro tributo monetali fuit, cum uectigal ad frumenta etc. pertineret — siendo necesario que la población autóctona mantuviera el ejército de ocupación, stipendium fue un tipo de tributum para pagar a los soldados con dinero en metálico, en tanto uectigal designaba el impuesto en especie [HYPERtributumDOM pendere] 42-41 Sall Catil 20.7. semper illis reges, tetrarchae uectigales esse, populi, nationes stipendia pendere. 50 Curt 9.7.14. Rex consilio habito deditos in fidem accepit stipendio ... inposito. 404 Sulp Sev Chron 2.26.6. imposito Iudaeis stipendio procuratorem eis Antipatrum ... praeposuit. → Schol Cic Gron. Dixit stipendia quae mittunt imperatoribus ciuitates amicae. Dig 50.16.27.1. «stipendium» etiam «tributum» appellari Pomponius ait. immo quasi uectigalis genus comprehensum est — e incluso fue considerado una subclase de uectigal → Schol Cic Gron. stipendiarii. quibus uictis uectigal imponitur. loc. uerb. intr. stipendia emerere [emereri]. a militia post stipendi emerita uacare — haber cumplido años de servicio militar, estar retirado de la milicia o estar licenciado [HYPER otiari] 205 Plaut Most 131. unum ubi emeritum est stipendium, igitur tum specimen cernitur, quo eueniat aedificatio. 40 Sall Iug 84.2. cogere homines emeritis stipendiis secum proficisci. 14 R. Gest Diu Aug 17. praemia darentur militibus qui uicena aut plura stipendia emeruissent. 300-400 Paris 6.1.10. C. Cornelium fortissimae militiae stipendia emeritum. stipendia merere [mereri]. (quod, quamuis a saec. I aec. inueniatur, ante tamen exstitisse uidetur si contrariam ei locutionem Plautinam perspicias emereri) stipendia sub armis complere — cumplir años de servicio militar [HYPER militare] 56 Cic Cael 11. eademque erat, si statim mereri stipendia coeperamus, castrensis ratio ac militaris. 116 Tac Ann 1.36. missionem dari uicena stipendia meritis. 310 Paneg Const Imp 3.3. stipendiis in ordinem meritis et militiae gradibus emensis ad fastigium istud maiestatis ascendit.