[RSL] subs. m. FORMAgen. accipiteris Prisc Gramm 2.229.7. hic accipiter huius accipiteris et accipitris.; →acceptorb; textu Lucr 4.1003 excluso, femininum non uidetur Non 192. accipiter generis est masculini ... feminino Lucretius. ETYMcommodatum ab ὠκύπτερος, siue ὠκυπέτης 'celeribus alis praeditus' (Gloss ὁ ἱέραξ τὸ ὀξυπτέριον), ab accipere impulsum Isid Orig 12.7.55. accipiter ... ab accipiendo, id est a capiendo, nomen sumpsit. Est enim auis rapiendis aliis auibus auida ideoque uocatur accipiter, hoc est raptor. Gloss 2.12.57. δοχεύς 'acceptor'. 2.564.16. auis ... rapiens. hinc haesitatio cum uocabulo acceptor et geminatio per cc quae in accipere apparet; item formam latinam acu- praesentem fuisse in significatiua mutatione uerbi ὠκυ- clarescit; uide etiam etym. ad ocior pertinentem, quae ad equus refert. DLATaccipetrinus, accipitrare. Medio Aeuo nomen accipitrarius creatum est, quo 'uir qui aues educat ut ipsae aucupent' significabaturDuc Isid Orig 12.7.1. aues aliae ad manum se subiciunt, ut accipiter. DROMquamuis accipiter forma huius auis rapacis canonica sit, linguis Romanicis acceptor praeualet; item uide astur. [FREQ humilis 106indicia6,7/d.c.m. 205 Plaut] uocabulum scriptis litterariis et prosa et uersu aptum, praecipue narrando (heroico carmine) argumentando, usibus mediis doctisque; item bene apparet textis litterariis satiricis, lyricis dramaticisque usu interdum quotidiano; technicis ad agri culturam et naturalem historiam pertinentibus abundat; uocabulum est antiquum saec. I-II ec. praeualens.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
16
2,5
dramatica
3
6,8
exponens
48
16
lyrica
3
10
narratiua
33
6,1
satirica
3
15
diachronica
III-II aec.
3
7,5
I aec.
11
3,9
I-II ec.
63
16
III-IV ec.
29
3,3
diaphasica
docta
23
11
media
81
6,2
quotidiana
2
3,5
diastratica
litteraria
63
4,9
technica
43
15
modus
prosa
81
5,9
uersu
25
12
¶a1 (Accipiter nisus) auis rapacis genus — azor o gavilán [HYPERauis rapaxHYPacceptorb, aegithusa, →aesalon, astur, →buteo1, →cuculus, →cybindis, →tinnunculusSIMacceptor, daedalioDOM ungues, plipiare] 70 Lucr 5.1079. genus alituum ... accipitres. 1 Ov Ars 2.147. Odimus accipitrem, quia uiuit semper in armis. 30-50 Phaedr 1.9.6. passerem accipiter necopinum rapit questuque uano clamitantem interficit. 60 Colum 8.2.7. chortales ab accipitribus et aquilis saepius abripiuntur. 79 Plin Nat 10.21. Accipitrum genera sedecim inuenimus, es hix aegithum ... triorchem ... buteonem ... epileum. 378-380 Ambr Hex 5.14.46. aliae uolucres unguibus armantur ad raptum, ut accipitres et aquilae quae rapinam uenationis exercent. 391-392 Aug De duab anim 1.20.3. cum uideamus leones, et accipitres, et miluos, et aquilas non pasci nisi carnibus. → Ps Dosith Vat 435. ἱέραξ, accipiter. Dosith Brux 401a. accipiter ieax. !Gloss 2.13.11. ἱέραξ. auis uehemens celerisque, imprimis concitata, habebatur — era ave impetuosa, veloz y especialmente agresiva 70 Lucr 4.1009. accipitres ... si proelia pugnas edere sunt persectantes. 41 Sen Ira 16.1. iracundia leones adiuuat, pauor ceruos, accipitrem impetus, columbam fuga. 160 Gell 10.12.2. accipitrem auium rapidissimum. 394-404 Claud Carm min 27.81. Non ferus accipiter, non armiger ipse Tonantis bella mouet. → Isid Orig 12.7.55. accipiter auis animo plus armata quam ungulis. Gloss 5.5.6. accipitres equos celeres. inter alias aues rapaces, columbas praecipue profligabat et ab aquila debellabatur — dentro del rango depredador, sometía típicamente a las palomas y a su vez era sometido por el águila 23 Hor Carm 1.37.17. adurgens accipiter uelut mollis columbas aut leporem citus uenator. 2-8 Ov Met 5.605. sic ego currebam ... ut fugere solent accipitrem penna trepidante columbae. 92 Sil 5.282. territa pennas colligit accipitrem cernens in nube columba. 330-430 Heges 5.15.58. Lex nempe naturae ... ut unusquisque cedad potentiori, ... aquilae accipiter, accipitri columba. 414 Hier Epist 4.130.19. De agmine columbarum crebro accipiter unam separat, quam statim inuadat et laceret. quia columbas capiebat, fundi administrationi ingrauescebat; hinc decipulis uexabatur — por cazar palomas, era perjudicial para la economía humana y en consecuencia se le tendían trampas 161 Ter Phorm 330. non rete accipitri tennitur neque miluo, qui male faciunt nobis. 20 Hor Epist 16.50. Cautus ... metuit foueam lupus accipiterque suspectos laqueos. 79 Plin Nat 23.28. aiunt, si quis uillam bryonia inxerit, fugere accipitres. adeo aliis auibus noxius erat, ut ipsius uox gallinarum ouis exitialis putaretur — hasta tal punto era considerado un peligro para otras aves, que su voz se consideraba letal para los huevos de las gallinas 79 Plin Nat 10.152. oua gallinarum accipitris audita uoce uitiantur. a2in aucupando fortasse initiata est — quizás fue instruida en el arte de la cetrería 2-8 Ov Met 11.334. accipiter, nulli satis aequus, in omnes saeuit aues. 80-85 Mart Epigr 14.217.tit. Accipiter. Praedo fuit uolucrum: famulus nunc aucupis idem decipit et captas non sibi maeret aues. 380-420 Physiol 28.3. si turtur aut ab accipitre aut ab aucupe capiatur. nocturnus accipiter. cybindis - gavilán o azor [HYPERaccipiteraSIM→cybindis] bin mythologicis deo Marti consecrata est, eadem ratione qua Veneri columba — en el mundo mitológico, era ave consagrada al dios Marte, al igual que la paloma estaba dedicada a Venus 29-19 Verg Aen 11.721. quam facile accipiter saxo sacer ales ab alto consequitur pennis sublimem in nube columbam. 92 Sil 4.105. accipiter ... dilectas Veneri ... turbabat uiolentus aues. → Serv Aen 11.721. Sacer ales ab alto. 'sacer' ideo, quia Marti est consecratus accipiter. ... accipiter ἱέραξ dicitur, hoc est sacer. Gloss ὁ ἱέραξ dialis, salius, accipiter ales. hoc aequalem deo Aegyptio Horo, qui tinnunculi caput habebat, interdum reddidit — lo cual pudo facilitar su identificación con el dios egipcio Horus, que tenía cabeza de halcón 54-44 Cic Nat deor 3.47. barbarorum deos ... boues igitur et equos, ibis, accipitres ... in deorum numerum reponemus. fuerunt quidam heroes quaedamque heroides in accipitrem mutati, quales Tereus et Daedalion — hubo héroes y heroínas convertidos en este ave, como Tereo y Dedalión 180 Hyg Fab 45.5. Tereum ... accipitrem factum dicunt. 200.2. Daedalion ... ab Apolline est conuersus in auem daedalionem, id est accipitrem. c1auis auguratrix fuit — fue ave agorera [HYPERales auguralis] 92 Sil 4.132. laeta Bogus Tyrio canit omina regi, et faustum accipitrem. 350 Obseq 58. Pompeio ... accipiter super caput accesserat. 330-430 Heges 5.36.11. gloriosae ... uictor rapinae uelut lepusculum aquila aut accipiter fulicam ante pedes Caesaris uiuentem deiecit. loquendi etiam per deuotiones potens — capaz incluso de hablar mediante encantamientos 338 Iul Val 1.8. Nectanabus sacrum sibi accipitrem parat eumque secretius monet ire ad Philippum et loqui quae ipse mandauerat. c2 CHRIS apud Iudaeos immundum animal erat — fue animal de ingestión prohibida [HYPERimmundum Iudaeis animal] 390-406 Vulg Leu 11.13. de auibus comedere non debetis ... accipitrem. ibidem antiquas, i. e. paganas, plumas uernandi pro nouis, i. e. Iudaecis, pollens apparebat — igualmente en ellas apareció como ave capaz de mudar sus plumas antiguas o paganas por otras nuevas o judías 399 Aug In Iob 39.26. Numquid in sapientia tua plumescit accipiter? dhominem auarum ambitioneque laborantem iam pridem significauerat — ya había significado la persona ambiciosa y avariciosa 205 Plaut Persa 409. pecuniae accipiter auide atque inuide, procax, rapax, trahax. 125 Apul Plat 2.15. Hunc talem Plato lucri cupidinem atque accipitrem pecuniae nominauit. 350 Iust 27.2.8. unde Hierax est cognominatus, quia non hominis, sed accipitris ritu in alienis eripiendis uitam sectaretur. item, sicut in aliis auibus, i. q. inusitatum siue impossibile significauit — fue utilizado, como el nombre de otros pájaros, para significar lo insólito o imposible 70 Lucr 3.752. tremeret ... per auras aeris accipiter fugiens ueniente columba, desiperent homines. 5 Ov Fast 2.90. sine lite loquax cum Palladis alite cornix sedit, et accipitri iuncta columba fuit. 320-325 Lact Inst 67.5. uitulus cum leone pascetur, columba cum accipitre congregabitur. eut mas sexus nominabatur, eadem ratione qua columba femininum designauit — designó el sexo masculino, como la paloma el femenino [HYPERsexusa] 370-400 Physiogn 8. genus referuntur ... accipiter ad masculinum genus. → Serv Aen 11.722. auium comparatio sumpta ex contrario est: nam aequius uir accipitri, Camilla compararetur columbae. f MED ipsius caro iunctionibus siue fomentis accommodata est —asu carne entró en la composición de linimentos 79 Plin Nat 29.125. accipiter decoctus in rosaceo efficacissimus ad inunctiones omnium uitiorum putatur. ! (→TLL) minime piscis, sed tantum parabola fuit — no fue nombre de pez, sino una mera comparación 125 Apul Met 34. si dicas marinum pectinem comendo capillo quaesitum uel aucupandis uolantibus piscem accipitrem.