[LLHL] aculeatus, a, um

[RSL] 
   adi.  ETYM aculeus.  DLAT aculeatae→b3; aculeata, orum→b3.  DROM cast. aguijada, aguijar; cat. agullada, port. aguilhada.  [FREQ humilis 35indicia 2,2/d.c.m. 201 Plaut] uocabulum scriptis technicis ad historiam naturalem pertinentibus aptum, multo minus litterariis narrando argumentando aptis, item dramaticis; usibus persaepe mediis, interdum quotidianis, solitius prosa; a paucis auctoribus, praecipue Plinio Maiore, usitata est. 

Variatio		indicia	p/d.c.m. subc.
operum	argumentalis	3	0,47
	dramatica	1	2,6
	exponens	27	0,2
	narratiua	4	0,74
diachronica	III-II aec.	1	2,5
	I aec.	2	0,72
	I-II ec.	25	6,4
	III-V ec.	7	0,84
diaphasica	media	34	2,6
	quotidiana	1	1,9
diastratica	litteraria	8	0,63
	technica	27	9,8
modus	prosa	34	2,5
	uersu	1	5,6

   ¶ a acutatum et ad anxietatem uel scrupulositatem uenenatum —afilado o aguzado, cargado de un veneno que produce preocupación o inquietud [REL →acutus1a DOM contortus] 201 Plaut Bacch 63. eadem in usu atque ubi periclum facias, aculeata sunt, animum fodicant, bona distimulant, facta et famam sauciant. 68-44 Cic Att 14.18. satis aculeatas ad Dolabellam litteras dedi; quae si nihil profecerint... 79 Plin Nat 21.91. quaedam spinosa foliata sunt, ut carduus, erynge, glycyrrhiza, urtica; his enim omnibus foliis inest aculeata mordacitas. 386 Aug Beat uita 2.14. nescio quomodo contortum hoc et aculeatum, quod posuisti, ut ait ille, de melle Hymetio, acriter dulce est. 
   b aculeatum, acerbum uel acutatum significauit [REL →acutus1a1] 
   b1 praecipue de foliis, ramis uel certis fructibus, quales sunt cardus pinus aquifolium  — espinoso, punzante o aguzado 79 Plin Nat 1.21a.151. aculeati generis herbae erynge. 16.18. folium fagi ... gignens superne paruolam bacam uiridem, cacumine aculeatam. 16.38. pinus atque pinaster folium habent ... mucrone aculeatum. 16.90. folia aculeata aquifolio et ilicum generi. 350 Sol 46.4. arbor aculeatum spinulentis fastigiis hispida.
   b2 item de animalibus, qualia pisces spinis operti 79 Plin Nat 9.158. plani piscium, quibus cauda non est ... aculeatique. 350 Sol 12.4. Contra naturam aquatilium soli linguas suas mouent. Aculeatae sunt pinnae dorsuales.
   immo de piscium ipsis spinis 79 Plin Nat 10.91. halcyonum nidi nec unde confingantur inuenitur; putant ex spinis aculeatis, piscibus enim uiuunt. 
   item de bestiolis aculeo aptatis 79 Plin Nat 20.247. Sisymbrium siluestre efficax aduersus aculeata animalia, ut crabrones et similia.
   uel rugis et aculeis caliculum protectis 390-406 Vulg Ier 51.27. adducite equum quasi bruchum aculeatum. 395-415 Marcell 27.35. testam locustae, id est illam spinosam uel aculeatam, quae est iuxta caput. 
   (→c) quia hoc peculiare iteraretur, in subs. mutatum est, postea nouum genus factum 79 Plin Nat 24.108. Peculiares autem maris acipenser, aurata, asellus ... quos aculeatos uocamus.
   quare adi. ipse peculiarem pungentis animalis qualitatem protulit, eo ut bestiolarum aculeo aptatarum speciale comprehenderetur — propio de los insectos provistos de aguijón 79 Plin Nat 20.223. contra omnes aculeatos ictus efficaces, praecipue scorpionum, uesparum similiumque et muris aranei. 200-300 Garg Mart Med 20.8. satureia contra animalia, quae aculeatis ictibus saeuiunt, non inutiliter adhibetur. 
   immo ad aculeum ipsum pertinens — propio del aguijón 411 Aug Epist 130.16. scorpius ... ex ea parte cauendus est, quam uenenatam et aculeatam retrorsum habet. 
   c in subst. mutatum est ut plantas spinis aptatas, item animalia et certe bestiolas aculeo aptata designaretur [REL aculeusd]: 
   subs. n. pl. c1 aculeata, orum. Forma ab ellipsi [animalia] aculeata.  animalia aculeo pungentes — los aculeados, animales provistos de acúleo o aguijón [HYPER animal HYP →serpens] 79 Plin Nat 22.79. elaphoboscon contra serpentium omniumque aculeatorum ictus, quippe fama est. 23.55. medetur ... contra ... omnium aculeatorum uenena et pruritus. 
   f. pl. c2 aculeatae, arum. Forma ab ellipsi [herbae] aculeatae.  herbae spinis pungentes — las aculeadas, tipo de plantas espinosas [HYPER herba HYP glycyrrhiza] 79 Plin Nat 21.90. aculeatarum generis haec est, quoniam distinguenda sunt et genera. 22.24. glycyrriza sine dubio inter aculeatas est. 
   interdum ad genus applicatum est, incertum an adi. uel subs. appositum comprehendendum sit 79 Plin Nat 22.76. Acanthi ... duo genera sunt: aculeatum et crispum. 
100
200 
100 
414
→ Gloss  —