Saltar al contenido

Linguae Latinae Historicum Lexicon


[LLHL] animare

[RSL] 
uerb. tr. ETYM anima, animus. DLAT animabilis, animans, animatio, animator, animatum, animatus1, animatus2, animatum, redanimare. [FREQ media 183indicia 15/d.c.m. 254-184 Plaut] uocabulum Romanis commune, scriptis litterariis argumentando narrando exponendo aliisque praeter satyricos aptum; usibus mediis necnon doctis, et prosa et uersu; omnibus temporibus apparet, praesertim in fine Antiquitatis.
Variatioindiciap/d.c.m. subc.
operumargumentalis8425
dramatica1023
exponens3614
lyrica29
narratiua5110
diachronicaIII-II aec.1023
I aec. 186,6
I-II ec.297,7
III-V ec.12626
diaphasicadocta3316
media15016
diastraticalitteraria17118
technica125
modusprosa14514
uersu3821
   ¶ a1 uitam, uigorem, uim dare — dar, infundir o insuflar vida, vitalidad, aliento, vigor, energía a, animar, voz media cobrar vida [HYPER creare SIM animam infundere ANT exstinguere] 220-130 Pac Trag 91. Quidquid est hoc, omnia animat, format, alit, auget, creat. 54-52 Cic Rep 6.15. stellae globosae et rotundae, diuinis animatae mentibus. 2-8 Ov Met 4.619. Gorgonei capitis guttae cecidere cruentae, quas humus exceptas uarios animauit in angues. 45-95 Stat Silu 2.2.64. Quid referam ueteres ceraeque aerisque figuras, si quid Apellei gaudent animasse colores. 60 Colum 6.36.2. Cum difficulter ... animentur semina. 220 Min Fel 17. a deo factus, formatus, animatus. 386 Avie Orbis terr 655. Scis ... Solem obire mundum, obliqua caeli currere, animare terras. 394-404 Claud Epith 188. Mauortia signa rubescunt floribus et subitis animantur frondibus hastae. → Gloss 2.481.24. ψυχῶ. 
a2 item quod animatum fuerat reparare — asimismo, reanimar o reavivar lo que había perdido la vida [HYPER reparare] 80-90 Stat Theb 1.308. nigra subire Tartara et exangues animare adsueuerat umbras. 386 Avien Arat 1554. Sol sopita animat.
b1 in, ad + acc. hi usus ab anima prouenientes temporibus uoluentibus minus apparebant, cum alii ab animus delapsi, a principio tamen exsistentes, uiguerunt multa indicia praestantes, quasi incitare uel impellere — estos usos, provenientes de anima, fueron perdiendo frecuencia con el paso del tiempo, en tanto otros, relacionados en este caso con animus, aunque existentes desde un principio, se fueron reafirmando y acaparando muchas de las evidencias que se han transmitido, empujar o incitar a [HYPER incitare] 200-100 Titin 9. Ita spurcus animatur ira in proelium. 370-413 Prud Psy 105. exultat uictrix legio, quam ... Fides animarat in hostem.
b2 inde animos afferre uel firmare significauit — de aquí, apareció como dar ánimos, animar, alentar, estimular, enardecer, espolear, entusiasmar, enfervorizar o encorajar [HYPER incitare SIM cohortari] 80-90 Stat Theb 10.659. Sphinx uiso ... animata cruore emicat effigies. 390 Amm 20.4.12. factorum ... fortium singulos monens animabat lenibus uerbis. → Non 233 iracundus. Gloss 2.481.24. ψυχαγωγῶ. 2.17.42. animatus ψυχαγωγούμενος. 2.566.42. animatus. audax, magni animi. 4.18.6. animatus. animo firmatus. 4.480.5. animatus. animo firmus, confortatus.
c in fine Antiquitatis ut instrumentum musicum flare eo usum est — soplar o introducir aire en un instrumento musical [SIM →flareb] 300 Arnob 6.10.5. uenti hominum formae sunt bucinarum animantes tortus intestinis et domesticis flatibus. → Gloss 2.481.24. παραζῶ.

Ad portam Latinam ...