[RSL] adi. FORMAhaesitat inter b et u, sicut in balua / ualua Martyr 173. per b mutam signabitur, ut baluus. Alc 33. ualua quod est ostium per u; balba, mobile nomen, balbus balba balbum, quod est tardiloqua. 189. baluus, balua, baluum. Gloss 2.458.18. ualua. ETYM balb-; Isid Orig 10.29. balbus a balbando potius quam loquendo dictus.; Gloss 4.590.19. a balando potius quam loquendo dictus. DLATbalbe, balbescere, Balbus2, balbutus. DROMcat. balb 'frigore laborans', it. balbo, port. bobo > esp. bobo (> bobalicón, embobar), fr. ébaubi 'stupidus siue obtusus', ébaubir 'stupidare'; gall. bouba 'iucundum mendacium'CorP; cat., esp., port. bobina 'orbiculum siue trochlea' > fr. bobine. [FREQ humilis 2indicia1,2/d.c.m. 180-103 Lucil] uocabulum scriptis litterariis omne genus praeter dramaticum aptum, feliciter apud satyricos; omnibus usibus, specialiter doctis quotidianisque inuenitur, et prosa et uersu; technica scripta hos usus sequuntur; exhibitur ocius, Postumio Balbo anno 504 aec. nominato.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
3
0,42
exponens
4
1,3
lyrica
1
3,5
narratiua
7
1,3
satirica
5
26
diachronica
III-II aec.
1
2,5
I aec.
9
3,2
I-II ec.
2
0,52
III-V ec.
8
0,85
diaphasica
docta
6
2,9
media
11
0,8
quotidiana
3
5,2
diastratica
litteraria
15
1,1
technica
5
1,8
modus
prosa
13
0,9
uersu
7
3,6
¶CONIUNCTIO UERBORUM1 balbus→a1uocabulum commune fuit ad eum qui bene loqui non potest uel balbutit pertinens, in quo etiam atypus et balbutus inueniuntur — fue la palabra genérica, que califica al tartamudo, al igual que atypus y balbutus.2 atypus, batulus, balbus→a2,a4et fortasse sirbenus ad eum qui loquendi difficultate cruciatur aspectant, quia uerba bene pronuntiare nequit aut intellegi non sufficit; namque mutus et surdus, quibuscum inuenitur, non sicuti uitia loquentis comprehenduntur, sed auditoris intellegendo difficultatem exprimunt — fueron aplicados a quien tiene una incapacidad física para hablar, así como la dificultad en ser entendidos, representados por mutus y surdus, que no hacen referencia directamente a incapacidades físicas, sino a sensaciones auditivas en el oyente.3 balbus→a3ad eum qui difficulter intellegitur quia male pronuntiat, sicuti pueri senesque, pertinuit — se aplicó a quien se hace entender mal porque no pronuncia bien, como el niño y el anciano. 4 blaesus1aet batulus ad eum qui litteras in dicendo permutat pertinuerunt — se aplicaron a quien intercambia los sonidos dentro de la palabra. 5tardilinguis et tardiloquus ad eos qui inepte tardeue loquuntur pertinuerunt — se aplicaronn a quien se expresa torpemente y tarda al hablar. ¶a1qui iugiter loqui non potest uel balbutit — tartamudo [RELatypus, →blaesus1a, sirbenus, →tardiloquusSIMbalbutus] 70 Lucr 4.1164. balba loqui non quit, traulizi. 60 Pers 1.33. rancidulum quiddam balba de nare locutus. 120-160 Fronto 149.5. neque balbam uirginem, quae uestalis sit, capi fas est neque sirbenam. 370-400 Physiogn 82. balbos, quos Graeci τραυλοὺς uocant. 390-406 Vulg Is 32.4. et cor stultorum intelleget scientiam et lingua balborum uelociter loquetur. → Gell 1.12.2. de uirgine capienda ... quae non sit ... lingua debili sensuue aurium ... aliaue qua corporis labe insignita sit. Gloss 5.170.21. qui uerba non explicat aut frangit. 5.348.27. balbus turbatae linguae, qui uult loqui et non potest. 4.590.91. qui habet dulcem linguam. 2.458.18. τραυλός ualuus. iam pridem de eo qui per admirationem siue consternationem balbutit dictum erat — ya desde antes había sido dicho de alguien que tartamudea por la sorpresa 180-103 Lucil 238. «chauno meno» inquit balba, sororem lanificam dici, siccam atque abstemiam ubi audit. a2item de eo cuius dictio haesitat in r prima uerbi positione exprimendo; sicut Demosthenes, qui primam litteram nominis eius disciplinae qua calebat pronuntiare nequibat, id est rhetorica — también se refirió a la persona que tiene un defecto en la dicción, como quien es incapaz de pronunciar la r inicial; así Demóstenes, que no era capaz de pronunciar la primera letra de la disciplina en la que se afanaba, la retórica [SIMbatulus] 55 Cic De orat 260. Demosthenes cum ... ita balbus esset, ut eius ipsius artis, cui studeret, primam litteram non posset dicere. → Scaur Gramm 4.1. balbi, qui r exprimere non possunt, aut l dicunt aut subs. Martyr 173. baluus ὁ ψελλός. Gloss 2.204.23. balba ψελλή. uel Cicero qui Hillum Hirrum nominabat, sicut haesitans in dictione — o Cicerón, cuando nombra Hillus a Hirrus 51 Cic Fam 86.1. cum esset tanta res tantae gratulationis, de te quia quod sperabam, de Hillo (balbus enim sum) quod non putaram. 86.2. Sed (balbi non sumus) ad rem redeamus. a3item de aliis operositatibus in dicendo, sicuti pueri faciunt —asimismo pudo aplicarse a otros tipos de dificultades en el hablar, como podría ser el ceceo o la lengua floja de los niños [DOM puer] 20 Hor Epist 2.1.126. Os tenerum pueri balbumque poeta figurat. → Porph Hor in Epist 2.1.126. poeticis ... lectionibus os infantis adhuc debile balbumque corrigitur. Schol iuuenes ... frequenter in amore blandientes balbutiunt. aut senes, quibus simul ac pueris hoc peculiare fuit — y de los ancianos, de quienes, junto con los niños, llegó a ser considerado una característica suya 50-19 Tib 2.5.94. balba ... cum puero dicere uerba senem. 34-30 Hor Sat 2.3.274. cum balba feris annoso uerba palato. (Porph. per delicias balbuttire adfectas senex et puerilia imitaris.) 20 Hor Epist 1.20.18. balba senectus. [DOM senex] → Porph Hor in Epist 1.20.18. balbus senex. Schol. ut senescas balbutientium meditatione. a4saepe de surdis aut aliis uitiis corporalibus obnoxiis dicitur —-muchas veces junto a los que sufren de sordera u otras incapacidades físicas [DOM surdus]334-337 Firm Math 6.9.14. obligata lingua balbum sonum uocis efficiet; alios obtusis auribus efficit surdos. 6.22.15. Saturnus et Mercurius uocis sonum balba confusione linguae semper impediunt, aut tardo sermone faciunt impedita uerba proferri, aut auditum graui ualetudine semper impugnant. → Ps Dosith Leid. ψελλός balbus κωφός surdus. Gloss 5.347.24. mutus. balbi magis uitiosi quam morbosi uidebantur — quien lo padecía fue considerado más uitiosus que morbosus, pues este hecho era concebido más como un defecto que con una enfermedad → Dig 21.1.1.17. uitiumque a morbo multum differre, ut puta si quis balbus sit, nam hunc uitiosum magis esse quam morbosum. 21.1.10.5. queaesitum est an balbus et blaesus et atypus isque qui tardius loquitur ... sanus sit. bhaec dictio, difficilis intellectu, proxima obtuso uel stupido uisa est — esta manera de hablar, dificultosa de entender, dio lugar a que pudiera ser aplicado al que habla sin sentido o tonto [SIM→obtususb] 46 Cic Fam 194.2. ne pluris esse balbos quam disertos putes. 370-400 Physiogn 82. dicit balbos ... omnes esse elatos, superbos et corde rigidos existere. paroemia balbus melius balbi uerba cognoscit. inter similes, si stulti sunt, melius se intellegunt — un tonto entiende mejor a otro tonto 370-420 Hier Epist 3.50.4. se eruditum putat quia Iouinianum solus intelligit (est quippe prouerbium: balbum melius balbi uerba cognoscere).