[RSL] uerb., intr., tr. FORMA balbūtire; balbutt- passim; balbare Gloss 2.480.14. ψελλίζω ualbo ualbutio.; balbitare. ETYM balbus1 < balbutusDeVaan Eutych 5.463. a nomine balbus uerbum fit balbutio. Isid Orig 10.29. balbus a balbando potius quam loquendo dictus. DLATbalbutiens. [FREQ humilis 25indicia1,4/d.c.m. 45 Cic] uocabulum scriptis litteraris omne genus praeter dramaticis lyricisue aptum, magis usibus mediis, frequenter in prosa; technicis scriptis minus apparet (medicina); exhibitur a Cicerone paulatim crescens.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
9
1,2
exponens
7
2,3
narratiua
8
1,5
satirica
1
5,2
diachronica
I aec.
4
1,4
I-II ec.
6
1,4
III-V ec.
15
1,5
diaphasica
docta
1
0,48
media
24
1,7
diastratica
litteraria
19
1,4
technica
6
2,2
modus
prosa
23
1,5
uersu
2
1
¶aloqui philosophi ipsa uerbositate aut uacuitate impediti; nam balbutire, si originem consideras, peculiare est pueritiae siue aetatulae, quasi crepundiorum; cuius opus uerbale ab onomatopoeia simulatum ad res sensu priuatas aspectat — los primeros testimonios lo presentan como hablar los filósofos que se enredan torpemente en su propia palabrería o vacuidad, farfullar, barbotear o mascullar; ello fue así seguramente porque balbucear, que es con seguridad el significado prototípico, es propio de las edades tempranas de la vida, cuando está en los rudimentos; y porque el producto de hablar así, que la onomatopeya reproduce, se refiere a cosas incomprensibles y que por tanto no tienen sentido [HYPER loqui] 45 Cic Luc 138. Stoicus perpauca balbutiens. Cic Tusc 5.75. Peripatetici ueteresque Academici balbuttire aliquando desinant aperteque et clara uoce audeant dicere. 375 Symm Epist 1.76.1. Natura rerum est, ut, qui balbutiunt, plus loquantur; adfectant enim copiam pudore defectus. Gram de + abl. 44 Cic Diu 1.5. Epicurum ... balbutientem de natura deorum. bantea haesitare in dicendo significauerat, quod aec. non inuenitur, quippe scriptis medicis siue ad morbum uitiaque spectantibus — su significado prototípico fue balbucir o decir balbuciendo, pero hay que esperar a la ec para encontrarlo, y ello en ámbitos médicos o relacionados con la enfermedad y las dolencias [TROPbalbescere] 30 Cels 5.26.31. quamuis mentis suae compotes sunt, balbutiendo tamen uix sensus suos explicant. 120-160 Fronto Aurel 11. Impedita uoce dicuntur, qui balbuttiunt. → Non B.20. Balbuttire est cum quadam linguae haesitatione et confusione trepidare. Gloss 2.480.14. ψελλίζω ('pronunciar mal') ualbo ualbutio. 2.548.17. τραυλίζω ('tartamudear'). 3.164.57. balpito. 5.492.29. qui tarde loquitur. 5.638.51. balbutire lingua errare. inde aspectauit ad haesitationem in dicendo eius qui mentis compos non est, quia non dormiuit — a partir de aquí se aplica a hablar titubeante y dificultosamente la persona semiinconsciente, fuera producto del sueño 125 Apul Met 1.26. fatigatum in uerba media somnolentum desinere ac nequicquam, defectum iam, incerta uerborum salebra balbuttire. → Gloss 5.49.20. balbuttire male loqui et incongrue. siue quia animam ante mortem agit — o de la agonía antes de la muerte 125 Apul Met 8.14. balbuttiens incerto sermone proflauit animam uirilem. → Cod Iust 6.23.14.1. seminecis et balbutiens lingua. siue quia aegrotat — o de la enfermedad 125 Apul Met 10.10. ore semiclauso balbuttiens nescio quas afannas effutire. 396 Hier Epist 60.1. Stupet animus, manus tremit, caligant oculi, lingua balbutit. siue quia ebriatus est — o del exceso de alcohol → Porph Hor in Sat 1.2.pr. ebrietate balbutientium uerborum. cpeculiare fuit senibus, qui dentibus carent — se consideraba propio del hablar de los ancianos, pues era la pronunciación de quien no tiene dientes 286-337 Lact Opif 10.14. senes amissis dentibus ita balbutiunt, ut ad infantiam denuo reuoluti esse uideantur. item pueris — al igual que entre los niños, y en este caso llegó a ser utilizado como parlotear y, a veces, chapurrear [SIM effutire, mussitare, uagire] 34-30 Hor Sat 1.3.48. hunc uarum distortis cruribus, illum balbutit scaurum. (Porph Hor in Sat 1.3.48. Suauiter autem dixit balbuttit scaurum. Sic enim blandientes infantibus infringere linguam solent, ut quasi eos imitentur. Gloss 2.28.9. balbuttit νηπίῳ προσπαίζει, τραυλίζει.) 350-400 Vind Gyn rec G De conceptione infantis 22. infans non loquitur sed magis balbitant. certa ratio est quia dentes non habent musigant. Gyn rec P Epistola Ypocratis 22. non loquitur. sed uagitat uel balbutit quia dentes non habet. 404 Hier Epist 4.108.27. in cunis et crepitaculis balbutiente lingua. 413 Hier Epist 78.1. quae in sinu matris garrula uoce balbutit. d CHRIS balbutire Christianis bonum uisum est, qui notitiam mundi abolere debebant et sicut ignari ab ouo cognoscere Christianam fidem — entre los cristianos, que debían olvidar la ciencia del mundo y aprender la sabiduría divina reconociendo su plena ignorancia, fue utilizado como balbucear o empezar a conocer las verdades cristianas [HYPER initiarea] 353-431 Paul Nol Epist 40.6.2. in ueritatis balbutimus eloquiis, stultitiae sapientes, et sapientiae stulti. 403 Hier Epist 4.107.1. paruulae adhuc lingua balbutiens Christi alleluia resonaret. 412-427 Aug Ciu 4.30. superstitiones, quas iste Balbus uelut balbutiens uix reprehendit. → Cod Iust 1.1.8.31. ut agnoscerent secundum prophetam linguae balbutientes loqui quae ad pacem sunt. efortasse a balbutientis similitudine edere uocem merula significauit — seguramente como efecto de esta impresión sonora, fue aplicado a chillar el mirlo [HYPERedere uoces auesSIM→zinzilare] 79 Plin Nat 10.80. merula ... hieme balbutit.