Saltar al contenido

Linguae Latinae Historicum Lexicon


[LLHL] caliculus, i

[RSL] 
subs. m. FORMA calyculusx2, cum texti uariationibus; caliclusx1 Paul Nol Carm 19.416. rami uitreolos gestant tamquam sua poma caliclos.; de caligulaTLL ambigitur. ETYM dem. →calix. DLAT caliclare, calicularis, calicularia. [FREQ humilis 18indicia 1,1/d.c.m. 234-149 Cato] uocabulum scriptis technicis ad agri culturam, medicinam historiamque naturalem maxime aptum; litterariis narrando argumentando praeualet; omnibus temporibus certe usitatum est, quamuis saec. I aec. indicia nulla exstent.
Variatioindiciap/d.c.m. subc.
operumargumentalis10,14
exponens144,7
narratiua30,56
diachronicaIII-II aec.12,5
I-II ec.61,5
III-V ec.111,2
diaphasicamedia181,3
diastraticalitteraria40,29
technica145,1
modusprosa181,2
   ¶ a1 etymi significationem seruat et nouat; nam ut merus uocabuli calix dem. apparet, immo familiariter affectiuus fit adeo ut paruam magnitudinem saepe non computet; quare uas grande coquendo miscendo plantando aptum designat — mantiene el significado de su étimo pero presenta innovaciones; se comporta como un diminutivo afectivo de calix,  con frecuencia neutralizado en cuanto a su tamaño, bajo la referencia a un recipiente grande y apto para cocinar, mezclar o plantar: puchero, olla, tiesto o maceta  [HYPER ollaa SIM →calixa] 234-149 Cato Agr 108. polentam grandem dimidium acetabuli in caliculum nouum indito. 30 Cels 2.11.2. caliculus quoque aut pultarius oris compressioris ei rei commode aptatur. 380-430 Pallad 11.12.3. Qui diligentius facere uoluerit, pertusos caliculos et stercorata terra repletos parabit.
a2 seu uas potorium designat — o designa la copa o el vaso [HYPER uas potorium SIM →calixb] 125 Apul Met 9.10. Propter unicum caliculum, quem deum mater sorori suae deae Syriae hospitale munus optulit. 397-401 Aug Conf 9.8.18. in eam consuetudinem lapsa erat ut prope iam plenos mero caliculos inhianter hauriret.
a3 seu uas testaceum — o el tiesto [HYPER uas SIM →uas testaceum] 380-430 Pallad 12.7.11. Aliqui ... plantas hoc modo procurant, ut prius multa semina in caliculis terra et fimo repletis obruant.
b1 (→d) immo fungi pileum designat — además, designa el sombrero de la seta [HOL fungusa] 390-450 Apic 7.13.5. Boletos aliter: calyculos eorum liquamine uel sale aspersos inferunt.
b2 seu polypi uentosam — o la ventosa del pulpo [HYPER uentosa SIM acetabulume] 79 Plin Nat 9.93. polypus acetabulis siue caliculis urnalibus peluium modo.
b3 seu certorum animalium operimentum — o el caparazón de algunos animales [HYPER operimentum corporis animalium] 125 Apul Apol 35.3. echinum caliculos.
c1 BOT floris calix — cáliz de la flor [SIM →calixf] 79 Plin Nat 20.205. ceratitim uocant, ... calyculo inflexo ut corniculo.
c2 [+ papaueris] papaueris flos — cabeza de adormidera [SIM →codia] 420 Cael Aur Chron 4.54. ex papaueris caliculis, quos Graeci codias uocant.
d (→b1, ubi cum uase inuerso comparatur; inde a similitudine formae et simpuli et cauitatis solo excauatae) lacuna — hoyo [HYPER cauitas SIM →lacunaa DOM equorum decipula] Inscr Cil 8.2532. Numidia. quin sit equus obnoxius caliculis tectis.

Ad portam Latinam ...