[RSL; duracinum, i; uua duracina] adi.; subs. n.duracinum, i. FORMA dūracinus; a saec. III ec. subs. n. duracinum uel duracenum inuenitur→acinusa2; acinus et AC- per duracinum conexi esse uisi sunt Isid Orig 17.7.7. Duracenum nuncupatur eo quod pomum eius in gustu acorem referat.; adi. et subst. hic quoque conexi sunt, nam si adiectiui concordantia cum substantiuo genus exprimente (malum, pirum, Persicum) plena sit an adiectiuum iam substantiuum ei appositiuum sit distinguere perdifficile est Plin Nat 15.39. Mala appellamus ... Persica et granata. ... Persicorum palma duracinis. ETYM durus, acinus; at Keller (p. 232) hanc etymologiam uulgarem esse censet, ad eam meliorem eam quae a Dyrrhachium > Dyrrhacīnus > duracĭnus uenire affirmat; uocalis i longa saec. I aec. correpta esset per similitudinem cum acĭnus Plin Nat 14.15. ad quod comprehendendum duricorius adiuuat ut uocabulum duracino persimile et melius concinnatum Macr Sat 3.20.1. DROMesp. durazno, port. durazio. [FREQ humilis 27indicia2/d.c.m. 234-149 Cato] uocabulum scriptis technicis ad agri culturam, naturalem historiam medicinamque pertinentibus aptum, multo minus scriptis litterariis et prosa et uersu, usibus quotidianis, liricis et exponendo narrandoque aptum; omnibus temporibus inuenitur, magis tamen saec. ec. abundat.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
exponens
24
8,6
narratiua
2
0,4
satirica
1
5
diachronica
III-II aec.
1
4,6
I aec.
1
0,36
I-II ec.
12
3,1
III-V ec.
13
1,9
diaphasica
media
24
2,5
quotidiana
3
21
diastratica
litteraria
3
0,26
technica
24
9
modus
prosa
26
2,6
uersu
1
5,6
¶adi. ad uuas magnorum acinorum duraeque pellis pertinet, quae ad uinum efficiendum minus ualent sed mensae aptissima sunt (uuae scariae) — se aplica sobre todo a las uvas de grano grande y piel u hollejo duro, poco aptas para la elaboración de vino pero deliciosas en la mesa, lairén 234-149 Cato Agr 7.2. Quas suspendas duracinas Aminnias maiores, uel ad fabrum ferrarium pro passis eae recte seruantur. 37 Varro Rus 1.58. Cato ait ... quas uuas suspendas opportunissimas esse duracinas et Aminneas. 79 Plin Nat 14.42. In pergulis uero seruntur escariae appellatae e duracinis, albae, nigrae. → Dig 50.16.205. uuas ... duracinas ... quas non uini causa haberemus, quas Graeci τρωξίμουϲ appellarent. in fine Antiquitatisfructibus applicatum est, quibus densitas carnis potius quam textura corticis commendabatur; inter quos praesertim species Persica dicta, quae in nomen subst. conuersa est ob solitam concordantiam cum Persicumb; et potuit ad pirum et fructus illos applicari, ut eorum carnis firmitatem exprimeret — se aplicó a frutos de los que, en lugar de la textura de la piel, se realzaba la densidad de la carne, especialmente la variedad del melocotón llamado durazno, que acabó convertido en un sust n por su concordancia habitual con Persicumb; y pudo haberse aplicado a pirum y a aquellos frutos de los que especificaría variedades de carne firme 420 Cael Aur Chron 3.34. tunc immittenda mala Cydonia ... aut pira duracina, quae Crustumina uocant. item ad uites quae uuam duracinam offerebant pertinuit — también se aplicó a las vides que producían la uva lairén 60 Colum 3.2.1. maxime praecoques et duracinae conseri debent. 384-440 Macr Sat 1.20.7. duracina labrusca melampsithia. subs. n. duracinum, i. a saec. I ec. apparet, quod uocabulum Persicib uarietatem carnis densitate commendatam designabat — aparece en el s. I ec. y designó el durazno o melocotón [HYPER Persicum DOMeius caro ossi adhaeret adhaerere, detrahere] 79 Plin Nat 15.109. nullus suci color Persicis, cum praesertim duracina suco abundent. 395-415 Marcell 97. Ossa de persicis etiam duracinis franges et nucleos eorum colliges et siccabis in umbra. → Gloss 2.282.42. δωρασινον (= δωρακινον) duracinum. 3.530.31. melodorakinon duracinum. 5.567.61. Duracinum malum persicum dicitur quod pomum eius referat. id pomum, osse detracto, uarie conseruabatur aut sole siccabatur —aeste fruto, una vez retirado el hueso, se conservaba de diversas maneras o se secaba al sol, obteniendo lo que en castellano se denomina orejón 380-400 Pallad 12.7.8. Duracina seruantur condita muria et oxymelle uel detractis ossibus ficorum more in sole siccantur ac pendent. 12.7.8. Item saepe uidi detractis ossibus duracina melle condiri et saporis esse iucundi. item medicinales usus praebebant, quia uentrem continebant —atambién tenían usos medicinales, por su valor astringente 420 Cael Aur Acut 2.206. demus aliquid pomorum, ut pira duracina et cetera, quae stringere ualent. f. uua duracina. uuae scariae genus mensae commendatissima; ut uarietas esset aestimata et uulgo notissima, testimonia priuata atque colloquia id monstrant — uva lairén, tipo de uva de mesa de piel dura y carne firme; que era una variedad apreciada y conocida por la población general lo prueban los testimonios más domésticos y coloquiales [HYPERuuaaDOMut passariae fierent suspendebantur] 84-85 Mart Epigr 13.22.t. Uvae duracinae. Non habilis cyathis et inutilis uua Lyaeo, sed non potanti me tibi nectar ero. 121 Suet Aug 76. «Dum lectica ex regia domum redeo, panis unciam cum paucis acinis uuae duracinae comedi».