fabricando fit faber

[LLHL] acetabulum, i

[RSL] 
   subs. n.  FORMA m. acetabulus, i Apic 8.3. acetabulum minorem.; acitabulum Isid Orig 3.22.11., 20.4.12.  ETYM dem. ab acetum.  [FREQ humilis 18^indicia 8,7^/d.c.m.234-149 Cato] uocabum ante saec. I ec. perrarum, quo iam abund at, postea ad antiquitatis finem imminuitur; scriptis technicis proprium ad medicinam, artem coquinariam et agri culturam pertinentibus; scriptis litteraris minus apparet, narrrando argumentando aptum, semper prosa, usibus praecipue mediis, semel quotidiano.

Variatio		indicia	p^{/d.c.m. subc.}
operum	argumentalis	2	0,6
	exponens	99	39
	narratiua	17	3,4
diachronica	III-II aec.	2	5
	I aec.	1	0,4
	I-II ec.	55	15
	III-V ec.	60	12
diaphasica	media	117	2
	quotidiana	1	1,7
diastratica	litteraria	19	2
	technica	99	41
modus	prosa	118	2

¶ usus technicos cuiusque scientiae speciales non fuisse liquet, ut interdum uocabuli uelut usus indicat; et quod hic usus significationis initio ualde concretus, ut 'uas acetum continens', fortasse propter eius popularem conscientiam, aptus uidebatur ad has res referendas; inuenitur ergo uocabulum cuius significatum originale, merum indicatorem cuiusdam generis specifici receptaculi, applicari potuit ad multiplices res sine contentu semantico amittendo
a1 indicia ad pristinam significationem pertinentia, i. e. uas ad acetum recipiendum aptum, perrara sunt — vinagrera [HYPER uas^a SIM acetaforum] 60 Petron 56. allata est perna, supra quam acetabula erant posita. → Ps Dosith Mon. εἰς τὸ ὀξυβάφιον. ad acetabulum. Isid Orig 20.4.12. Acitabulum quasi acetaforum, quod acetum ferat.
usu tamen ad acetum referente non deperdito 95 Quint Inst 8.6.35. «acetabula» quidquid habent et «pyxides» cuiuscumque materiae sunt. → Gloss 2.13.37. ὀξυβάφιον ‘uas aceto aptum’.
a2 unde ut uas minutum apparuit — vasija o recipiente pequeño [HYPER uas^a] 63-65 Sen Epist 45.8. praestigiatorum acetabula et calculi, in quibus me fallacia ipsa delectat. [cubilete de los dados] 95 Quint Inst 8.6.35. 390-406 Vulg Ex 25.29. Parabis et acetabula, ac phialas, thuribula, et cyathos, in quibus offerenda sunt libamina.
b1 usus tamen qui magis inuenitur ad mensuram quandam remittebat, heminae quartum uel sextarii medium — cuarto de una hemina o medio sextario (62,5 cl o 52,5 gr aprox.) [HYPER mensura^b] 234-149 Cato Agr 102.1. melanthi acetabulum ... conterito in uini ueteris hemina. 30 Cels 5.24.2. infusa in mortario teruntur, instillaturque subinde quam optumi mellis acetabulum. 79 Plin Nat 21.185. cum acetabuli mensura dicitur, significat heminae quartam, id est drachmas xv. 350 Pelagon 142. iunge uini heminam et olei acetabulum.
b2 (^→calix^g) quantificatorum relatiuorum iuxta acetabulum praesentia aliquam incertitudinem de significatione huius compositionis creat, nam expressio acetabulum maius - minus contrarium uidetur respectu mensurae capacitatis, quae exacta esse debet; ideo uel ut 'mensuram' conuentionalem interpretari debet, hoc est, canonem uoluminis qui in recepta culinaria uel pharmaceutica sequitur; uel referri potest ad 'paulo plus' uel 'paulo minus' acetabuli; haec omnia ducunt ad id quod fortasse hic terminus indicaret paruam mensuram cuius magnitudo omnibus nota erat — una medida de o un vasito de[HYPER mensura^b SIM calix^g] 390-450 Apic 7.17. In porcello lactante: piperis unc. I, uini heminam, olei optimi acetabulum maius, liquaminis acetabulum, aceti acetabulum minus.
c floris calix — cáliz de la flor [SIM ^→calix^f] 79 Plin Nat 21.92. urtica maxime noscitur acetabulis in flore purpuream lanuginem fundentibus.
d MED item cauitas in qua epiphysis ossis cum osse alio articulari solet, formae similis est typicae acetabuli acetum continentis (κοτύλη 'cauitas in qua ossis extremitas aptatur') — acetábulo o cavidad en que encaja la extremidad del hueso [HYPER cauitas] 79 Plin Nat 28.179. ossa ex acetabulis pernarum, circa quae coxendices uertuntur.
e caliculum uel polypi uentosam designare potuit — ventosa de la pata del pulpo [HYPER uentosa SIM ^→caliculus^c] 79 Plin Nat 9.46. cetero per bracchia uelut acetabulis dispersis haustu quodam adhaerescunt.
f fine antiquitatis completo instrumentum musicum quod pulsu sonat designauit, fortasse tintinnabula quaedam — campanillas [HYPER instrumentum musicum quod pulsu sonat] → Isid Orig 3.22.11. Cymbala acitabula quaedam sunt, quae percussa inuicem se tangunt et faciunt sonum.