[RSL] uerb. intr., tr. FORMA animaduertĕre; animaduort-x6; animum/animos aduerterex166. ETYM animum, aduertere. DLATanimaduersio, animaduersor, animaduersum. [FREQ media 1042indicia78/d.c.m. 254-184 Plaut] uocabulum scriptis litterariis narrando (historiae) magis, argumentando exponendo aptum, minore numero drammaticis satiricisque, lyricis abest; prosa praeualet, usibus mediis, saepe doctis, nonnumquam quotidianis; scriptis technicis abundat ad agri culturam architecturam historiam naturalem pertinentibus; magis aec. inuenitur, postea languet; ante saec. i aec. praecipue per tmesin apparent.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
282
58
dramatica
2
4,5
exponens
237
84
narratiua
519
108
satirica
2
10
diachronica
III-II aec.
4
10
I aec.
410
183
I-II ec.
302
78
III-V ec.
326
48
diaphasica
docta
106
51
media
932
86
quotidiana
4
9,2
diastratica
litteraria
844
79
technica
198
74
modus
prosa
1035
89
uersu
7
3,9
¶intr., tr.aacc., dat., de, ada lexica structura praecipuus sensus constat ut spiritus uel intellectus ad rem quandam carpendam uel examinandam moueatur, per rerum examen uel obseruationem hominum morum, ita ut eorum mutationes et potestates notet uel percipiat — por su composición léxica, su significado principal es el 'dirigir o encaminar el espíritu o la inteligencia hacia un objetivo', expresando el examen o la observación de las cosas y los comportamientos humanos, y por tanto la capacidad de notar y advertir cambios y cualidades en ellos, prestar atención o atender a [HYPERintellegereaTROP peraestimare] 239-169 Enn Trag 14. Silete et tacete atque animum aduortite. 201 Plaut Curc 270. hoc animum aduorte: pacem ab Aesculapio petas, ne forte tibi eueniat magnum malum. 70 Lucr 3.54. miseri ... in rebus acerbis acrius aduertunt animos ad religionem. 37 Varro Rus 1.11. in modo fundi non animaduerso lapsi multi. 2-8 Ov Met 15.140. quod, oro, ne facite, et monitis animos aduertite nostris! 105-110 Tac Hist 3.48.1. Aduertit ea res Vespasiani animum ut uexillarios ... deligeret. 116 Tac Ann 13.49.19. magnarum rerum curam non dissimulaturos, qui animum etiam leuissimis aduerterent. 412-427 Aug Ciu 19.23. animum aduertere ad deum monent et illum colere ubique imperant. → Gloss 2.299.24. ἐνθυμοῦμαι. 2.311.22. ἐπιστρέφω. 2.342.37. κατανοῶ. 2.361.60. λογίζομαι. 2.421.17. προσέχω. 4.17.38. animaduertite, adtendite, audite. 4.17.2. intellexit. tr., intr.bin + acc.sensus deminutionibus grauatum est, usibus frequenter repetitis; itaque absolutum inuenitur uel cum grammaticali accessione terminali id, quod spiritus quidam petit, multimodis monstrante; haec animi petitio causam quandam specialiter affectat cui magistratus uel iudex insidat ut spiritum contra reum moueat eumque occidendo puniat — experimentó ciertas concreciones que proceden de un uso repetido en determinadas circunstancias; se encuentra con valor absoluto o bien con un complemento terminal, el objeto hacia el que se dirige la atención del intelecto, bajo una rica variedad de posibilidades; esta dirección implica una atención especial hacia un objeto determinado, en el que el magistrado o el juez puede 'fijar su atención' en alguien, esto es, castigar al reo con la muerte [HYPER punire] 166 Ter Andr 768. O facinus animaduortendum! 66 Cic Cluent 128. Statuerunt ... maiores nostri ut, si a multis esset flagitium rei militaris admissum, sortito in quosdam animaduerteretur, ut ... poena ad paucos perueniret. 160 Gell 4.5.5. in Etruscos aruspices male consulentis animaduersum uindicatumque fuerat. → Isid Orig 5.27.37. dicitur animaduertere, id est animum illuc aduertere, intendere utique ad puniendum reum, quia iudex est. Gloss 4.17.2. intellexit aut occidi iussit. uel, si censor est, intemperantem senatorem ab ordine abalienet; quae seriem terminant, cursu primo animum mouendi, postea admonendi, tertio increpandi, postremo puniendi facto — o, en el caso del censor, apartar de su dignidad a un senador disoluto; estos casos son el resultado de un recorrido que pasa por 'advertir de que', 'avisar', 'criticar' y 'castigar' → Diom 365. uindico uindicaui: hoc uerbum non pro defendo ueteres dicebant sed pro animaduerto et punio. quare coercitionem moribus uidendis particulatim attinuit — así, se especializó en un aspecto negativo o represor del hecho de observar las actividades humanas, uso que ha pasado al español en parte en el significado de 'advertir'(que refleja además otros usos de animaduertere), pero sin llegar al extremo de la circunspección o el odio, aspectos que sí quedaron reflejados en animadversión; sin que ello suponga un cambio en su significado, sí tiene una repercusión en la traducción al español el hecho de que el sujeto sea humano o no: el verbo sigue significando lo mismo, pero, si bien lo habitual es que el sujeto sea el que dirige su propio espíritu, también hay usos en los que el sujeto es distinto, y ello obliga a un cambio en la equivalencia al español, en el sentido de 'atraer la atención' frente a la más general de 'prestar atención'.