[RSL] subs. saepe m., quandoque f. cum auis seu uolucris fortasse coniunctum Ov Met 2.716. Explan In Don 494. si nomen commune esset, quiuis eorum utroque genere diceret. sic et in miluo: legimus enim et masculino genere, legimus et feminino, «rapidissima miluus exit». Anth 729.4. Inter tot niueas rustica miluus auis. FORMAsaepissime trisyllabum Iuv 9.55.; miluius cod.;c miluago (lolligo cod.) Plin Nat 32.14.; millago Isid Orig 12.6.36.; f. milua, ae Petron 75.6.; *nibulus a uoce /milbus/EMprouenit. Gloss 5.570.2. nibuli id est auis. 5.468.8. nilbus nomen auis, id est miluus. ETYMincerta; uulgaris etym. mollis Isid Orig 12.7.9. Auium nomina multa a sono uocis constat esse conposita ... miluus. 12.7.58. Miluus mollis et uiribus et uolatu, quasi mollis auis, unde et nuncupatus. DLATmilua, miluina, miluinus. DROMcat. milá, miloca; esp. milano > port. milhano; fr. milan, port. minhoto; esp. birlocha, miloca; melva. *nilbus > cast. neblíCorP,ML'auis rapax quaedam', quae uox fortasse ab Arabica lingua Hispanica burní 'ab Hibernia' proueniat, neblí a septentrionalibus Europae partibus certe procedenteCorP; fr. nièble, it. nibbio, port. nibríCorP. [FREQ humilis 73indicia4,6/d.c.m. 254-184 Plaut] uocabulum scriptis technicis ad historiam naturalem medicinamque pertinentibus aptum; at litterariis pro rata parte abundantius inuenitur, omnibus generibus praecipue exponentibus narratiuis argumentalibus, pro rata parte satiricis saepius; omnibus usibus, pro rata parte praecipue quotidianis (comoedia, fabula, epigramma); et prosa et uersu; inde ab initiis apparet, saec. I aec., I ec. abundantius.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
15
2,3
dramatica
3
6,8
exponens
30
10
lyrica
2
7,1
narratiua
15
2,8
satirica
8
42
diachronica
III-II aec.
3
7,5
I aec.
5
1,8
I-II ec.
34
8,7
III-V ec.
31
3,6
diaphasica
docta
10
4,8
media
55
4,1
quotidiana
8
14
diastratica
litteraria
47
3,6
technica
26
9,3
modus
prosa
56
4,1
uersu
17
8,7
¶a1 (Miluus miluus, Miluus migrans) auem rapacem designauit — designó un ave rapaz, el milano real o el milano negro [HYPERauis rapaxSIMictinusa] 205 Plaut Poen 1292. male ego metuo miluos, mala illa bestia est, ne forte me auferat pullum tuom. 30-50 Phaedr 1.31.3. Columbae saepe cum fugissent miluum. 79 Plin Nat 10.28. Milui ex eodem accipitrum genere. 391-392 Aug De duab anim 1.20.3. cum uideamus leones, et accipitres, et miluos, et aquilas non pasci nisi carnibus et interfectione aliorum animalium. → Hier Epist 106.64. quod in Hebraeo dicitur asida, Symmachus ἰκτῖνα ... miluum interpretatus est. Ps Dosith Frg Par. miluus ... ὁ ἰκτῖνος. Brux 397b. ittinus miluus. Isid Orig 12.7.1. aliae aues carnes edunt et rapinis intendunt, ut miluus. Gloss 2.129.35. miluus ἰκτῖνος. 3.257.58. ἡ φήνη 'ossifragus'. 3.257.45. γύψ 'uultur'. 3.319.17. auis edaxerat — era ave voraz [DOM rapax] 254-184 Plaut Aul 316. pulmentum pridem ei eripuit miluos. Plaut Poen 1292. 2-8 Ov Met 2.716. uolucris uisis rapidissima miluus extis. 79 Plin Nat 10.28. miluum rapacissimam et famelicam semper alitem. 397 Hier Epist 68.1. quantos cernimus ... feritate lupos, rapacitate miluos uincere. → Isid Orig 12.7.58. miluus rapacissimus ... et semper domesticis auibus insidiator. Gloss 5.311.10. accipiter qui pullos rapit. maligna et capiendi difficilis — dañina y difícil de atrapar 161 Ter Phorm 330. non rete accipitri tennitur neque miluo, qui male faciunt nobis. quae pietatem siue affectus minime ostendebat, immo contra columbam posita — ejemplo de falta de sentimientos (!), especialmente por contraposición a la paloma 30 Hor Epod 16.32. mirus amor, iuuet ut tigris subsidere ceruis, adulteretur et columba miluo. 30-50 Phaedr 1.31.3. 213 Tert Adu Prax 10.8. oportebat enim et miluos esse et haereticos, oportebat et patrem crucifigi. solitudines appetens — solitaria 412-427 Aug Ciu 12.22.2. animantes ... quae solitudinem magis adpetant, sicuti sunt aquilae milui. 19.12.13. Quis miluus, quantumlibet solitarius rapinis circumuolet, non coniugium copulat, nidum congerit, oua confouet, pullos alit? cuius uocis edendae actio per uerba iugere et lupire indicabatur — a su gritar se le aplicaban los verbos iugere y lupire 121 Suet Prata 161. miluorum lupire uel iugere. → Paul Fest 104. iugere milui dicuntur, cum uocem emittunt. Isid Diff 1.607. miluus iugit. Anth 733.11. miluus iugilat. aliis auibus, coruo et harpe, inimica erat — mantenía enemistades con otras aves, como el cuervo, el águila pescadora o el triorque 45-44 Cic Nat deor 2.125. Miluo est quoddam bellum quasi naturale cum coruo. 79 Plin Nat 10.207. communibus inimicitiis harpe et miluus contra triorchin. eius uolatus amplus et agilis erat — era ave de amplio vuelo y gran habilidad voladora 25 Ov Am 2.6.34. ducens ... per aera gyros miluus. 80-85 Mart Epigr 9.54.10. prope summa rapax miluus astra uolat. 213 Tert Adu Prax 10.8. si uoluisset, deus pennis hominem ad uolandum instruxisse, quod et miluis praestitit. 390 Amm 14.4.2. milui, qui si praedam dispexerint celsius, uolatu rapiunt celeri. paroemiis ad immensa spatia solo miluo percursanda referentibus constitit — lo cual quedó reflejado en dichos o proverbios referentes a la distancia grande que solo podía cubrir un milano 60 Pers 4.26. diues arat Curibus quantum non miluus errat. Petron 37.8. Ipse Trimalchio fundos habet, quantum milui uolant. 100-128 Iuv 9.55. dic, passer, cui tot montis, tot praedia seruas Apula, tot miluos intra tua pascua lassas? adeo ut uelocitatis exemplar uideretur — hasta el punto de ser paradigma de velocidad 60 Petron 45.9. Ille miluo uolanti poterat ungues resecare. et homines eius artes in uolatu imitatos esse dicebantur ut nauigandi artem inuenirent — se decía que los humanos habían imitado su habilidad en el vuelo para dominar el arte de navegar 79 Plin Nat 10.28. milui uidentur artem gubernandi docuisse caudae flexibus. mores eius quaedam dirae haberentur, quale mirabile id esset, quod sola carne uesceretur aquam bibens — ciertos hábitos suyos podían ser motivo de mal augurio, como el hecho insólito de que, alimentándose solo de carne, acostumbraba a beber agua 79 Plin Nat 10.42. aues quae uescuntur carne tantum, non bibiunt, excepto miluo, quod ipsum in auguriis dirum est. auium exemplar fuit, pro quibus figuratus est — fue modelo típico de ave, de todos conocida, y aparece representando al mundo volador 197 Tert Apol 12.2. imagines frigidas mortuorum suorum simillimas non adoramus, quas milui et mures et araneae intellegunt. 208-212 Tert Idol 24.8. uiderimus enim si secundum arcae typum et coruus et miluus et lupus et canis et serpens in ecclesia erit. 330 Arnob 2.22.2. herbae aut gramina, taurus equus aut aries, camellus elephantus aut miluus? (→Miluus) miluus cum ueris aduentu coniunctus est — el caso es que este ave parece haber sido identificada con la llegada de la primavera 79 Plin Nat 10.28. milui et ipsi hibernis mensibus latent. CHRIS in similitudinibus apparuit quibus animalia quaecumque mentem diuinam naturaliter cognoscunt, hominibus ignorantibus uel spernentibus — a veces apareció en aquellas comparaciones en que los animales, de cualquier tipo, tienen un conocimiento natural de los designios del dios cristiano, frente a los propios seres humanos, que los ignoran o desprecian 390-406 Vulg Ier 8.7. miluus in caelo cognouit tempus suum ... populus autem meus non cognouit iudicium Domini. ! (→ictinusa) lexica coniunctio inter Ἰκτῖνος, qui architectus Parthenonem Athenis molitus est, et ἰκτῖνος siue miluus notata est; nam eo templo noctua adeo concinne expincta esset ut alias aues attraheret et necaret— se apreció la coincidencia léxica entre Ἰκτῖνος, nombre del arquitecto del Partenón, con ἰκτῖνος 'milano', debido a la la pintura en dicho templo, seguramente imaginada, de una lechuza (noctua) pintada con tal primor que atraía con su mirada todo tipo de aves, matándolas en el proceso 350-385 Auson Idyll 10.309. in arce Mineruae Ictinus, magico cui noctua perlita fuco allicit omne genus uolucres, perimitque tuendo. a2 (→cornixb, noctuaa) uolatus seu uox eius pluuias aliaque portenta nuntiabat — su vuelo o su voz anunciaban la lluvia y otros portentos [HYPERales auguralis] 45-43 Varro Men 464. iugere uolitans miluus si auditur aquam e nubibus tortam indicat fore. 350 Obseq 12. cum ambitiosissime fierent et ob hoc senatus in Capitolio haberetur, miluus uolans mustelam raptam de cella Iouis in medio consessu patrum misit. 52. Miluus in aede Apollinis Romae comprehensus. b (Pteromylaeus bouinus) piscem uolatilem quendam designauit — designó un pez volador, quizás el milano de mar o pez milano [HYPERpiscisSIMictinusb] 20 Hor Epist 1.16.51. metuit ... opertum miluus hamum. 17-18 Ov Hal 95. nigro tergore milui. 79 Plin Nat 9.82. piscis uolat sane perquam similis uolucri hirundo, item miluus. 32.14. miluago quotiens cernatur extra aquam uolitans, tempestates nuntiari. → Isid Orig 12.6.36. Millago nominatus, quia euolat super aquam. Quoties autem cernitur extra aquam uolitans, tempestates mutari. c MED uariis usibus uariis formis medicinae utilis fuit; nam rami, quibus nidum effecisset, sub puluino positi capitis dolores curabant — fue utilizado con diferentes propósitos y en diferentes preparaciones; así, las ramas que formaban su nido, colocadas bajo la almohada, remediaban el dolor de cabeza 79 Plin Nat 29.113. capitis doloribus remedio est surculus ex nido milui puluino subiectus. 300-350 Plin Med 1.6. surculus ex nido milui puluino subditur nescienti aegro. seu anginas — o las anginas 79 Plin Nat 30.35. anginis ex milui nido surculus uiticis adalligatus auxiliari dicitur. iecur ad uariis malis remedium fuit — fue utilizado su hígado como remedio para fístulas, cicatrices, epilepsia, tétanos y nubes del ojo 79 Plin Nat 29.125. laudatur et milui iocur ... ad aegilopia, similiter ad albugines et cicatrices. 30.92. comitiali morbo praedicatur et iocur milui deuoratum. 30.110. opisthotonicis milui iocur aridum. 300-350 Plin Med 21.4. opisthotonicis ex milui iocinere arido tres oboli in tribus cyathis aquae mulsae bibendi dantur. cuius oculi memoriam reconciliabant — sus ojos podían restablecer al desmemoriado 400 Ps Theod Prisc Add. Obliuiosum emendabis, si oculos milui ligatos in foenicio portet in collo. corpus eius coctum, seu sanguis, podagrae utile erat — el cocimiento de su cuerpo o su sangre aliviaba la podagra 79 Plin Nat 30.78. podagrae de miluo adfirmant, si inueterato tritoque quantum iii digiti capiant bibatur ex aqua, aut si pedes sanguine eius perunguantur. 300-350 Plin Med 28.3. sanguine milui pedes perunguntur. dimmundum Iudaeis animal fuit — fue animal inmundo para los judíos [HYPERimmundum Iudaeis animal] 390-406 Vulg Leu 11.14. uitanda sunt uobis ... miluum ac uulturem. m. Miluus. stellae nomen quae, Ouidio poeta dicente, ueris aduentum nuntiaret, et quidem difficulter, Plinio Maiore stellae aduentum milui in Graeciam aduentui opportunum esse, eo ut miluus similiter hoc anni tempus nuntiaret — la estrella de El Milano, nombre de una estrella que, según Ovidio, indicaría la llegada de la primavera, adjudicación quizás forzada, pues la fecha de su aparición coincide con la llegada, según Plinio el Viejo, del milano a Grecia, con lo cual este ave sería anunciadora de dicha estación [HYPER NOMENstellaa] 5 Ov Fast 3.794. stella Lycaoniam uergit declinis ad Arcton Miluus. 79 Plin Nat 18.237. exortu ... Orionis ... in Attica miluum apparere seruatur. 10.28. milui et ipsi hibernis mensibus latent. Iuppiter miluum in stellam gratulanter mutauit, quippe qui tauri exta uorauerat quibus Saturnus et Titanes Olympum retentarent — Júpiter agradecido transformó en estrella al milano, que había devorado las entrañas de un toro que hubieran permitido a Saturno y los titanes recuperar el Olimpo 5 Ov Fast 3.808. exta ... Iuppiter alitibus rapere imperat: attulit illi miluus, et meritis uenit in astra suis.