[RSL] adi. FORMAcomp. acerbiorx61, sup. acerbissimusx111, -issumusx3; ambigitur de orthographia aceruus Agroec 6. aceruus molis est, acerbus immaturus aut asper. Alcu 4. acerbus per b immaturus aut asper. Beda. aceruus moles est; acerbus inmaturus aut asper. ETYMacer1 > PIt. *akri-þo / *akro-þoDeVaan. DLATacerbare, acerbe, acerbitas, peracerbus. DROMit. acerbo, gerbo 'dumeta', cerboneca 'lora', cervastro 'dumeta'; esp. acerbo, cermeña 'piri genus quod maturando tardat'. [FREQ magna 747indicia63/d.c.m.254-184 Plaut] uocabulum per omne antiquitatus aeuum praesens , magis saec. i aec., in fine antiquitatis languens; scriptis litterariis omne genus aptum, et prosa et uersu, usibus mediis cultisque, necnon quotidianis; item scriptis technicis ad medicinam, agri culturam historiamque naturalem pertinentibus; in comparationibus abunde usitatur.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
273
81
dramatica
22
51
exponens
125
51
lyrica
22
100
narratiua
284
56
satirica
18
94
diachronica
III-II aec.
22
55
I aec.
302
111
I-II ec.
229
62
III-V ec.
191
39
diaphasica
docta
160
77
media
577
61
quotidiana
7
12
diastratica
litteraria
609
65
technica
135
56
modus
prosa
578
58
uersu
166
93
¶a1initio ad poma immatura sapore acida uel aspera ueri similiter adhiberetur, quae in maturitate nondum sunt — se aplicó seguramente en un principio al fruto inmaduro, de sabor ácido o áspero, que no está en sazón, inmaduro o verde [REL→praecoxdom fructus] 234-149 Cato 65.1. Quam acerbissima olea oleum facies, tam oleum optimum erit. 46-43 Publil 441. Nil non acerbum prius quam maturum fuit. 60 Colum 2.47.6. haec tamen poma non matura sed acerbissima legi debent. 395-415 Marcell 14.38. uuae acerbae sucus. → Serv Aen 6.429. acerbum, incoctum, praecocum; ut de pomis frequentius dicitur. Gloss δριμύς ‘agrio, picante’. 4.303.13. immaturus. 2.13.32. ἄωρον, ... ἀπέπειρον ‘inmaduro’, στριφνόν ‘amargo, ácido’. 5.260.26. amarus. a2hic usus ut 'immaturus' ad terrae fructus pertinens, quales ante tempus carpantur, dilatatus est et adhibitus ad hominis mortem intellectam ut ante diem suum uel in iuuentute, i. e. ante maturitatem, i. q. praematura; tamen de hoc ambigitur, cum ipsi grammatici dubitent — el uso 'que no está en sazón' referido a los frutos de la tierra, como algo que se recoge antes de tiempo, se extendió y fue aplicado sobre todo a la muerte de una persona entendida como antes de su día o en su juventud, es decir, antes de su madurez, prematuro; sin embargo, esto puede ser problemático, ya que los mismos gramáticos dudan 29-19 Verg Aen 11.28. Pallas, quem non uirtutis egentem abstulit atra dies et funere mersit acerbo. 30 Val Max 6.1.3. ipsam puellam necauit. ita ne turpes eius nuptias celebraret, acerbas exequias duxit. 50 Curt 9.6.19. unicum bonum diuturnam uitam existimantes saepe acerba mors occupat. → Char 424. ferox. asper. durus. toruus. inmitis. acer. acerbus. inmanis. impius. inhumanus. inclemens. ferus. efferatus. saeuus. siluester. indomitus. Non. acerbum, horrendum, infandum, inmite. Vergilius Aen. lib. iv (xi, 28) et lib. vi (429): et funere mersit acerbo. Serv Aen 6.429. acerbo inmaturo: translatio est a pomis. 3.64. Cato ait, deposita ueste purpurea feminas usas caerulea cum lugerent. ueteres sane caeruleum nigrum accipiebant. 'uittae' autem 'caeruleae' in acerbo funere praecipue filiorum familias adhiberi solebant, sicut hic; nam Polydori funus, utpote adhuc pueri, acerbum est, et quia eius aetatis erat, ut filius familias adhuc esse potuisset. Isid Orig 11.2.32. tria sunt autem genera mortis: acerba, inmatura, naturalis. acerba infantum, inmatura iuuenum, merita, id est naturalis, senum. b1quia fructus immaturus palato ingratus sit, ad eas perceptiones quae sensibus molestae sunt etiam adhibetur, quales auditu stridentes, inconditae aut ingratae sunt — puesto que el fruto inmaduro es desagradable al paladar, se utiliza también acerbus para aquellas sensaciones que resultan agresivas para los sentidos, entre ellas lo estridente, desafinado o desagradable de algunos sonidos [REL→dissonusb] 50-60 Calp 3.60. placuit tibi carmen iners et acerbae stridor auenae? 63-65 Sen Epist 56.5. me sic ad omnia ista duraui ut audire uel pausarium possim uoce acerbissima remigibus modos dantem. MED uel morbis modus acutus — el carácter agudo de una enfermedad 201 Ser 380. si mollis iecoris fibras dolor angit acerbus. 390 Garg Mart Cur boum 3.6. Euincendi tamen sunt et exquisitis remediis expellendi acerbissimi morbi. b2uel quod intractabile, incommodum, strictum uel instransigens in homine quodam sit — lo punzante, intratable, antipático, estricto, enconado o intransigente del carácter de una persona [REL→acidusb] 44 Cic Off 2.64. Conueniet autem cum in dando munificum esse, tum in exigendo non acerbum. 84-85 Mart Epigr 12.46.1. Difficilis facilis, iucundus acerbus es idem: nec tecum possum uiuere, nec sine te. → Char 443. indoles animi. inmane. atrox. acerbum. Gloss 5.161.29. asper, iram mouens. adeo ut contrarium eius quod placidus est significet — hasta el extremo de mostrarse como antónimo de placidus 95 Quint Inst 6.3.53. Placidum nomine, quod is acerbus natura esset, «Acidum», et Turium, cum fur esset, «Tollium» dictos inuenio. b3denique, effectum significat quod in aliis homo grauis, tediosus uel onerosus inducit, qui usus alterius tenuatio est — y, finalmente, el efecto que produce en los demás la persona que es pesada, aburrida o coloquial cargante, lo cual supone una atenuación del uso anterior [REL→molestus] 20 Hor Epist 474. indoctum doctumque fugat recitator acerbus. → Char 414. amarus. acerbus. austerus. seuerus. grauis. molestus. Gloss 2.241.49. ἀπότομος ‘abrupto, escarpado’. 2.258.19. βλοσυρός ‘terrible’. 2.449.39. σφοδρός ‘violento, vehemente’. 2.458.28. τραχύς ‘rudo’. 2.474.44. χαλεπός ‘difícil’. 2.407.51. acerbum πικρόν ‘penetrante’. cab usu 'acidus quia immaturus est', acerbus statim semantizatus est, ad significandum id quod uix tolerabile est transiens, i. e. amarum; quo sensus in ore ingratus et effectus quem in animum inducit uideri potest, cum ad uitae difficultatem uel dolorem refertur, i. q. crudelis uel pungens est — directamente desde el uso de 'ácido porque está inmaduro', acerbus se vio semantizado inmediatamente, pasando a significar aquello que es difícil de tragar o soportar, lo amargo en el pleno sentido de esta palabra castellana, que puede traducir la latina en la mayoría de ocasiones; en ella está presente siempre la impresión desagradable en la boca de lo que no está en sazón y el efecto que ello produce en el ánimo cuando se relaciona con la dificultad, el dolor o los aspectos negativos del universo personal, lo que es cruel, punzante, doloroso [REL→crudelisDOM mors, exitium, funus, luctus, exitus; ad affectus pertinens animus; bellum; misera uita uita; iniuria, odium, poena, dolor] 234-149 Cato Orat 9.69. Catonis ... acerbae orationes exstant in eos, quos aut senatorio loco mouit aut quibus equos ademit. 63 Cic Catil 1.3. ut uiri fortes acrioribus suppliciis ciuem perniciosum quam acerbissimum hostem coercerent. 63-65 Sen Epist 78.11. non est autem acerbum carere eo quod cupere desieris. 330-430 Ps Heges 16.1. ponite ante oculos filiorum uestrorum neces aut ferro aut fame quae sunt acerbiores. → Char 413. asper. atrox. acer. amarus. ardens. acerbus. 443. carnifex. trux. atrox. asper. acerbus. inmisericors. inmanis. impius. inmitis. inhumanus. inplacabilis. inexorabilis. barbarus. truculentus. Gloss 2.482.7. ὠμὸς ἐπὶ ἀνθρώπου ‘cruel, inhumano’. 4.303.13. atrox. 4.473.7. malus. 4.7.4. acerbum dolore plenum. 2.13.33. acerbissima δεινοτάτη.