[RSL] subs. n. FORMAf., etiam fortasse m. animalis, is, omnibus temporibus Varro Ling 9.58. si quis reprehendat naturam, quod non unius modi finxerit animalis omnis. Tert Resurr 13.1. animalis est res, et uitae obnoxia et morti. ETYManimalis. DLAT animalitas. DROM animalia > cast. alimaña, fr. aumaille, port. alimanha. [FREQ magna 3468indicia209/d.c.m. 85 Cic] uocabulum ante saec. II aec. non apparens; omnibus usibus, prosa magis quam uersu; scriptis et litterariis exponendo, de philosophia et religione argumentando, narrando praecipue aptum; technicis omne genus pro rata parte frequentia praeualet.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
1622
225
dramatica
2
4,5
exponens
1383
467
lyrica
4
14
narratiua
438
81
satirica
11
57
diachronica
I aec.
162
58
I-II ec.
1072
278
III-V ec.
2226
302
diaphasica
docta
198
94
media
3254
235
quotidiana
8
14
diastratica
litteraria
2117
154
technica
1343
486
modus
prosa
3351
236
uersu
109
56
¶auiuentem entem designauit — designó todo ser dotado de vida [HYPER natura SIM →animansa] 43 Mela 3.2. si, ut doctioribus placet, mundus unum animal est. bcommunis tamen usus ad entem quod uescitur, mouetur et per sensus agit pertinuit — sin embargo, el uso más general se aplicó al animal [HYPERcorpus animatumHYPanimalc,→animal marinum, →animal terrestre animansb, →auis, beluaa, bestiolab, homo, →insectum, →mirabileDOMhomo rationalis, mortalis, corpus; anima praeditus anima; CHRIS contra spiritale positum spiritalis, spiritus; uita anima, spiritus; agri cultura animal mutum; ferae terra; orbis diuinus deus; natura natura, nasci; rerum naturalium ratio genus, species; iumenta] 54-52 Cic Rep 48. rex ... fit continuo tyrannus, quo neque taetrius neque foedius ... animal ullum cogitari potest. 42-41 Sall Catil 1.1. homines, qui sese student praestare ceteris animalibus. 37 Varro Rus 1.12. Aduertendum etiam, siqua erunt loca palustria, ... quod crescunt animalia quaedam minuta. 30 Cels 1.6.2. uenatio durique pisces et ex domesticis animalibus assa caro maxime iuuant. 210-213 Tert Anim 27.1. Quomodo igitur animal conceptum? Simulne conflata utriusque substantia corporis animaeque an altera earum praecedente? 385 Peregr Aeth 1.14.1.descendimus de animalibus, et ecce occurrere dignatus est sanctus presbyter. Gloss 2.323.7. ζῶον. etsi ad animalia quae plantae non sunt specialiter pertinuit, eae tamen omnino exclusae non sunt — aunque se aplicó especialmente los seres vivos que no son plantas, no las excluyó 50 Sen Nat 1.14. ignes qui saepe fulminum modo ferire et animalia solent et arbusta. → Varro Ling 7.103. Multa ab animalium uocibus translata in homines. 5.21. Proxima animalia sunt ea quae uiuere dicuntur neque habere animam, ut uirgulta. Gloss 4.428.16. aeria animalia. aues in aere uolantes. homo, quamuis ipse animal sit, — el ser humano, siendo animal, 46-43 Publil appendix.247. Nullum morosius est animal maioreque arte tractandum quam homo. → Gloss 3.431.73. ζῶον λογικόν, ἄνθροπος. contra omnia alia, uel cetera animalia, exstat — está frente a todos los demás, nombrados como cetera animalia 95 Quint Inst 2.16.15. magis rationem deesse ceteris animalibus quam intellectum et cogitationem quandam uidemus. quae differentia saepe confirmatur cum animalia quae non loquuntur muta animalia nominentur — separación que a su vez queda reforzada con frecuencia designando como muta animalia a los animales que no conocen el lenguaje 58-59 Sen Vita beata 10.5. ego ... nego quemquam posse iucunde uiuere ni simul et honeste uiuit, quod non potest mutis contingere animalibus nec bonum suum cibo metientibus. 384-440 Macr Sat 7.5.7. neque simplex est animalibus mutis alimonia nec ab illis quam a nobis morbi remotiores. contra hominem, qui loquitur, ergo ratiocinatur — frente al ser humano, que habla y por tanto es rationale 210-213 Tert Anim 17.11. solus omnium homo animal rationale dinoscitur intellegentiae et scientiae capax. → Gloss 2.18.3. ψυχικά, ζῶα ἄλογα. 3.598.6. bubula animalia. pecora, iumenta. (→animansb) dei ipsi animam quoque ferentes inter animalia comprehensi sunt — puesto que los dioses mismos estaban también dotados de soplo vital, fueron considerados animales 63-65 Sen Epist 58.14. animalia in quas species seco? aut mortalia sunt aut immortalia. animalia terrestria et uolantia ab aquatilibus discrepitabantur — se diferenciaban los animales terrestres y voladores de los acuáticos 54 Sen Apocol 5. Hercules ... ut uidit ... uocem nullius terrestris animalis sed qualis esse marinis beluis solet. terrestribus ab aquatilibus uicissim uariantibus — y a su vez los terrestres de los acuáticos 30-22 Vitr 1.4.7. attendat ... naturas auium et piscium et terrestrium animalium. cad noxia animalia pertinuit — apareció usado como animal dañino o alimaña [HYPER animalb]79 Plin Nat 12.15. pomum ipsum ... odore praecellit foliorumque quoque, qui transit in uestes una conditus arcetque animalium noxia. dusibus quotidianis iumentum antonomastice designauit — en el lenguaje popular, significó el animal de carga o transporte por antonomasia [HYPERanimal terrestre SIM →iumentum] 385 Peregr Aeth 1.14.1. econuiciumhomo hoc uocabulo nominatus bestialibus notis praesentatus est, quibus ipsa animalia carent, maxime crudelitate; hominis itaque exemplar Romanis is fuit qui bestialibus notis carebat quae ad solum hominem per paradoxon pertinent — insulto esta palabra, aplicada al ser humano, puede describirlo en tanto poseedor de características pretendidamente bestiales que precisamente no pueden existir en las bestias, sobre todo la crueldad; el ser humano prototípico para los antiguos romanos fue precisamente el que carecía de tales características bestiales que son, paradójicamente, exclusivas del ser humano; así, fue utilizado como animal, bruto o bestia [HYPERcontumeliaDOMmali uel uitiati magistratus] 55 Cic Pis 9. tu, o uaecors et amens! ... complexus es funestum illud animal ... ex omni scelerum importunitate conceptum. 59 Sen Benef 2.16.2. Alexander tumidissimum animal! 314 Lact Mort pers 4.1. Extitit ... execrabile animal Decius, qui uexaret ecclesiam. animal marinum. — animal marino [HYPERanimalbHYPcucumisb, delphinusa, echinusb, molle, physeterb, →piscis, pistrix, pristisa] animal terrestre. — animal terrestre [HYPERanimalbHYParaneus, →apera, beluaa, bestia, →bisulca, →canisa, chamaeleonb, →fera, glis, hericiusa, hystrix, irenaceus, →iumentum, →lacertus2a, lutra, meles, mus, mustellaa, →pecus, platon, ranaa, →serpensa, simiaa, talpa, →uermisa] immundum Iudaeis animal. — animal inmundo para los judíos [HYPER interdictioHYPaccipiterc2, bubod, coruusn5, haliaeetosb, larus, miluusd, noctuaf, nycticorax, struthio, uulture]