fabricando fit faber

[LLHL] coruus, i

[RSL] 
   subs. m., fortasse fluctuans Varro Ling 9.55. dici coruum ... non dici coruam. Martyr 7.191. coruus promiscue hic et haec. Gloss 5.185.25. coruos feminini generis dicit esse Donatus.  FORMA corax Ps Dosith Vat. κόραξ, coruus. Isid Orig 12.7.43. Coruus, siue corax.; acus coracem Cic Brut 46. coracen Amm 22.8.29.; coraca Quint Inst 2.17.7. < κόραξ (→Gloss 2.116.47. κόραξ.): a, h2, h3, h4, n, ñ); coluus? correctio phonetica a Gloss 6.281. producta de 3.621.16. corax id est caluus. at coruus ab adi. caluus immutatum esse uerisimile est (j2), →phalacrocorax.  ETYM PIe. *kor(h2)-uo- 'coruus'.  DLAT corax > coracinare, coracinus, nycticorax, phalacrocorax, pyrrhocorax; coruus > coruinus1, Coruius.  DROM cast. cuervo, corvina, cormorán < fr. corbeau,  corpmarenc > cormoran; cat. corb, corb marí; it. corvo, corbellare 'irridere'; port. corvo, rum. corb.  [FREQ media 222indicia 16/d.c.m. 254-184 Plaut] uocabulum scriptis litterariis omne genus, praecipue satiricis, aptum; et prosa et uersu; omnibus usibus, quotidianis praepollet doctis abundat; et tecnicis saepe inuenitur ad historiam naturalem et medicinam pertinentibus; inde ab initiis apparet, omnibus temporibus pariter usitata.
Variatioindiciap/d.c.m. subc.
operumargumentalis7214
dramatica49
exponens5921
lyrica522
narratiua6412
satirica1994
diachronicaIII-II aec.410
I aec. 3111
I-II ec.8723
III-V ec.10015
diaphasicadocta3316
media16715
quotidiana2252
diastraticalitteraria16815
technica5421
modusprosa17614
uersu4625
    a (Corvus corax) auis genus nigrae — cuervo [HYPER auis HYP pyrrhocorax, rhinocorax] 254-184 Plaut Aul 669. ni subuenisset coruos, periissem miser. 37 Varro Rus 3.7.6. Ipsae ... redeunt, nisi a coruo occisae aut ab accipitre interceptae. 79 Plin Nat 10.31. ceterae omnes ex eodem genere pellunt nidis pullos ac uolare cogunt, sicut et corui. 354-430 Aug Serm 360B.27. Coruus «cras» clamat, columba cottidie gemit. 
   b1 at quasi auis ad historiam naturalem pertinens raro apparuit, quippe Romani certis ambitibus cognitiuis praecipue eo utebantur. Quorum ambituum diuinatio, sicut cornixb1,b2, constitit, qua coruus nigra auis laeta uel dira omina portendens uidebatur, semper deorum notitiam afferens — ave agorera [HYPER ales auguralis] 254-184 Plaut Aul 670. ego illum coruom ad me ueniat uelim, qui indicium fecit. 29-9 Liv 7.26.4. conserenti iam manum Romano coruus repente in galea consedit, in hostem uersus. 30-50 Phaedr 3.18.12. partes sunt uobis datae ... augurium coruo, laeua cornici omina. 360 Vir Ill 81.6. Tullius imminens exitium corui auspicio didicit.
   b2 auis auguralis quoque cantu habebatur — ave agorera por su canto [HYPER oscen] 23 Hor Carm 3.27.11. oscinem coruum prece suscitabo solis ab ortu. 50 Sen Nat 2.32.5. Cur ergo aquilae hic honor datus est ut magnarum rerum faceret auspicia, aut coruo et paucissimis auibus, ceterarum sine praesagio uox est? 
   a cantus modulamine omina laeta uel dira interpretabantur 37-29 Verg Georg 1.423. hinc ille auium concentus in agris et laetae pecudes et ouantes gutture corui. 79 Plin Nat 10.33. corui ... pessima eorum significatio, cum gluttiunt uocem uelut strangulati.
   hic coruus sui augurii sensum cognoscebat 79 Plin Nat 10.33. corui in auspiciis soli uidentur intellectum habere significationum suarum.
   c a corui plumis uox haec nigrum colorem in mentem statim trahebat 65-64 Catull 108.5. effossos oculos uoret atro gutture coruus. 84-85 Mart Epigr 1.53.8. inter Ledaeos ridetur coruus olores. 390-406 Vulg Cant 5.11. comae eius sicut elatae palmarum nigrae quasi coruus. → Schol Stat Theb 3.506. non comes obscurus tripodum coruum dicit, qui in tutela Apollinis est. Boeth In Porph comm 1.19. si quis interroget qualis corui species sit, nigra continuo respondetur. Prisc Gramm 60. accidens uero, id est suum uniuscuiusque, ut niger coruus et altum mare.
   qui color non semper exstiterat nam, mitho adstipulante, coruus albus fuerat, antea quam Corones Apollinis coniugis infidelitatem ei narrauisset, ideoque ab eo punita 2-8 Ov Met 2.535. cum candidus ante fuisses, corue loquax, subito nigrantis uersus in alas. 180 Hyg Astr 40. Quod cum uiderit coruus, Apollini nuntiasse; qui cum fuerit antea candidus, Apollinem pro incommodo nuntio eum nigrum fecisse.
   haec uox cum nigro colore tam coniuncta erat ut inusitatum coruo albo assimilauerunt — identificado con el mirlo blanco como signo de extrañeza 100-128 Iuv 7.202. seruis regna dabunt, captiuis fata triumphum. felix ille tamen coruo quoque rarior albo.
   at cani homines, ob nigrum corui colorem liuentes, tincturam raptim inuenerunt ut eorum capilli nigrescerent 79 Plin Nat 29.109. corui ouum ... nigritiam capilli adferet. 84-85 Mart Epigr 3.43.2. Mentiris iuuenem tinctis, Laetine, capillis, tam subito coruus, qui modo cycnus eras. 370 Plac Med B.De coruo.1. Ad capillos denigrandos. Corui oua capillos hac ratione inficient: defunditur ouum in uasculo caprino et tamdiu mouetur, donec mutet colorem.
   d in fabulis ad hominem uanum et gloriosum pertinuit; sic de uulpe referebatur cum coruum, ut cantet, laudat et casei frustum de rostro aperto cadat 30-40 Hor Sat 2.5.56. plerumque recoctus scriba ex quinqueuiro coruum deludet hiantem. 30-50 Phaedr 1.13.t. uulpes et coruus. quae se laudari gaudent uerbis subdolis, serae dant poenas turpi paenitentia. → Porph Hor in Sat 2.5.56. Corvum deludet hiantem. Hoc allegorice posuit ex fabola Aesopi, in qua scriptum est, ut uulpis coruum inluserit, cum eum uidisset caseum ferentem, dicens se esse ab illo meliore uoce, et prouocauit, ut clamaret. Quod cum facere uoluisset, caseum demisit ac perdidit. 
   e ut cornix, longam aetatem admonebat, cum coruus humanae uitae spatia pluries iteraret 79 Plin Nat 7.153. cornici nouem nostras attribuit aetates ... id triplicatum coruis. 350-385 Auson Idyll 18.5. Alipedem ceruum ter uincit coruus.
   f auis edacissima dicebatur, hominum cadauera deuorans 20 Hor Epist 1.16.48. Non pasces in cruce coruos. 100-128 Iuv 8.252. ad Cimbros stragemque uolabant qui numquam attigerant maiora cadauera corui. 370-413 Prud Psy 721. frustatim sibi quisque rapit quod spargat in auras quod canibus donet, coruis quod edacibus ultro offerat.
   praesertim oculos eorum 65-64 Catull 108.5. 382 Hier Pro 30.17. oculum qui subsannat patrem et qui despicit partum matris suae effodiant corui.
   auigarriis cum praedam peteret editis, alii ad mensam ueniebant, quare iurgia fiebant 20 Hor Epist 1.17.50. Sed tacitus pasci si posset coruus, haberet plus dapis et rixae multo minus inuidiaeque.
   auiditas talis quasi exacerbatus sui amor uisa est, contra columbae liberalitatem 100-128 Iuv 2.63. donant arcana cylindros ... dat ueniam coruis, uexat censura columbas.
  g auis loquax — ave parlante [HYPER auis loquax] 125 Apul Flor 12. et coruus et psittacus nihil aliud quam quod didicerunt pronuntiant. 330 Arnob 2.25.3. discit ... uerba psittacus et integrare et nomina coruus expromere. 
   memorabile fuit illud de coruo salutationem faciente, quod primus Phaedrus poeta attulit 30-50 Phaedr App.23.9. ostendit sese coruus et superuolans ave usque ingessit. 84-85 Mart Epigr 3.95.2. Numquam dicis haue, sed reddis, Naeuole, semper, quod prior et coruus dicere saepe solet. 384-440 Macr Sat 2.4.30. Aliquando tamen coruus coepit dicere dictatam salutationem. → Pers pr.8-9. quis expediuit psittaco suum «chaere» picamque docuit nostra uerba conari? Anth 762.28. Psittacus ... suo domino «chaere» sonat uel «aue».
   h1 piscis quidam comestibilis, dura carne notus — cierto pez comestible marino [HYPER piscisa] 30 Cels 2.18.7. Pisciumque eorum ... ii qui, quamuis teneriores, tamen duri sunt, ut ... coruus. 79 Plin Nat 32.146. Peculiares autem maris ... balanus, coruus. 368-386 Auson Epist 13.62. Referuntur ab unda corroco ... nec duraturi post bina trihoria corui. 
   MED piscis coruus medicis utile multimodis erat 395-415 Marcell 8.155. Corui marini fel inunctione adhibitum caligines tollit, album et cicatrices extenuat, carnes excrescentes conpescit fluoresque oculorum reprimit.
   opera a medicis scripta corui fimum seu stercus contra tussim proponunt 79 Plin Nat 30.137. fimum corui lana adalligatum infantium tussi medetur. 370 Plac Med B.De coruo.2. Corui stercus lana conlectum si infanti tussienti collum tetigeris, remediabis eum.
   seu contra cauorum dentium dolorem 300-350 Plin Med 1.13.9. harenulae quae in cornibus cochlearum inueniuntur cauis dentibus inditae continuo finiunt dolorem. idem praestat fimus corui in lana alligatus. 
   h2 (Phalacrocorax carbo) phalacrocoracis genus Balearicis insulis abundans — cormorán o cuervo calvo [HYPER auis] → Plin Nat 10.133. phalacrocoraces, auis Baliarium insularum peculiaris.
   h3 (Geronticus comatus) auis phalacrocoraci similis — ibis eremita [HYPER auis] 79 Plin Nat 11.130. quaedam animalium naturaliter caluent, sicut struthocameli et corui aquatici, quibus apud Graecos nomen inde. 
   i a rostri forma uaria instrumenta designauit
   i1 MIL machina naualis harpagone praedita quae in hostili catastromate figebatur, ita ut ponticulus seu ambulacrum ambas naues iungeret et milites in aliam nauem impetum pedibus facere possent; quam C. Duilius inuenit in Mylarum proelio anno 260 aec. commisso — garfio de que iban provistas las naves de guerra [HYPER machina naualis] 50 Curt 4.3.26. Corui uero et ferreae manus tormento remissae plerosque rapiebant. 
   i2 MED instrumentum medici peracutum, paruo cultro simile — escalpelo [HYPER instrumentum medici] 30 Cels 7.19.7. medicum ... eam ferramento, quod a similitudine coruom uocant, incidere. → Gloss 3.369.4. coruus κορακίσκος (ferramentum). 
   k CHRIS animal erat tale quod, neque semendo neue metendo, dei fauorem accipit 207 Tert Adu Mar 4.21.1. Quis hoc mandasset, nisi qui et coruos alit et flores agri uestit?
   at notissimum fuit illud de Noe, qui diluuio finito coruum liberauit ut illi notitiam de statu mundi referret, cum tantum pluuiisset. Hic coruus animal sibi tantum diligens uidetur, qui tutricem domum non reuenit; contra cuius nigritudinem, alba columba officium suum et hominis amorem praebuit 390-406 Vulg Gen 8.6. Cumque transissent quadraginta dies, aperiens Noe fenestram arcae, quam fecerat, dimisit coruum, qui egrediebatur, et non reuertebatur.
   coruinae uocis onomatopoeia cras cras cum adu. cras 'postero die' coniuncta est, quod uocabulum coruus diceret cum arcam relinqueret et numquam rediret. Rebus mysticis cras pigritiam et amentiam Christianorum designauit qui ueram in deum mutationem procrastinabant, eo ut mors eos peccantes et imparatos offenderet. Qui habitus uox coruina nominata est contra uox columbina, quae peccatoris paenitentis gemitum designaret [hyper uox auis] 398 Aug Serm 82.11.14. Cras, cras; corui uox. 224.10. Cum dicitur cras, cras, fit coruus: it, et non redit. 398 Aug Serm 10.82.14. Remansit foris cum uoce coruina, quia non habuit gemitum columbinum. 
    a quo peccati symbolum factus est 378-380 Ambr Myst 1.11. Coruus est figura peccati, quod exit, et non reuertitur.
   quod peccatum per uices nigro colori adsimilatum est 400 Aug C. Faust 12.20. emissus coruus non est reuersus ... significat homines immunditia cupiditatis teterrimos.
   item coruus fuit qui, dei nuntius, Eliam aluit dum reliqui mortales diuinam poenam patiuntur 384 Hier Epist 22.32. Elias coruis ministrantibus pascitur. 
   et fuit animal Iudaeis immundum — animal inmundo para los judíos [HYPER immundum Iudaeis animal] 390-406 Vulg Leu 11.13. Haec sunt quae de auibus comedere non debetis, et uitanda sunt uobis ... omne coruini generis. 
   Corax.  a cognomen — cognomen Córax [HYPER NOMEN cognomen] 79 Plin Nat 7.182. expirauit ... M. Terentius Corax. 
   b seu serui nomen [HYPER NOMEN seruus] 254-184 Plaut
   c seu gladiatoris nomen [HYPER NOMEN gladiator] 60 Petron 117. mercennarius Corax.  Capt 6.5.7. Colaphe, Cordalio, Corax, ite istinc, ecferte lora. 
   d siue aurigae cuiusdam [HYPER NOMEN aurigaa] 79 Plin Nat 8.160. excusso in carceribus auriga albati Corace.
   e et sub Corace nomine uiri clari inueniuntur, ut rhetor Siculus [HYPER NOMEN rhetor] 46 Cic Brut 46. ait Aristoteles ..., quod esset acuta illa gens et controuersiae nata, artem et praecepta Siculos Coracem et Tisiam conscripsisse. 95 Quint Inst 3.1.8. Artium autem scriptores antiquissimi Corax et Tisias Siculi.
   f et Sycionis rex quidam [HYPER NOMEN rex] 412-427 Aug Ciu 18.11. Iesus Naue ... defunctus est regnante ... apud Sicyonios sexto decimo Corace.
   g Aetoliae mons prope Naupactum situs [HYPER NOMEN mons HOL PROUINCIAc Achaiaa] 29-9 Liv 36.30.4. ad Coracem uentum est -mons est altissimus inter Callipolim et Naupactum.
   h Sarmatiae fluuius [HYPER NOMEN fluuius HOL TRACTUSb Sarmatia] 390 Amm 22.8.29. alia ... Sauromatarum praetenditur natio litori iuncta, quod Coracen suscipiens fluuium in aequor eiectat extremum. 
   i (→coracina sacra, →hierocoracica) initiorum mythriacorum gradus quo alumnus, coruinis uestibus seu insignibus opertus, pennarum iactatus bracchiis simulabat quasi ad ipsum deum peruenturus [HYPER mysteriuma] 403 Hier Epist 107.2. specum Mithrae, et omnia portentosa simulacra, quibus Corax, Nymphus, Miles, Leo, Perses, Helios, Dromo, Pater initiantur, subuertit, fregit, excussit. 
   Coruus. sidus inter Crateram et Serpentem situm, coruum referens cum is, Apollinis iussa neglegens, ut aquam a fonte quadam ei praestaret, ficaria uisa ad fructuum maturitatem tempus triuerit, postea serpentem quasi se impedientem arguens. Quare ab Apolline plectitur, eo modo ut sitim toleraret, antequam fici maturitatem adipisperent, poculum quo aquam referri debuisset sequens — la constelación del Cuervo [HYPER NOMEN sidusb] 5 Ov Fast 2.243. Continuata loco tria sidera, Coruus et Anguis et medius Crater inter utrumque, iacent. 100 Priap 61.12. non ... mihi ... coruos nocuit siticulosus. 
   inde qui narium originem satis tenuem habent impudentes appellantur, quia corui sic habent et impudentes uidentur 370-400 Physiogn 83. Aristoteles dicit quibus origo narium tenuis est impudentes esse: referri ad speciem coruorum. 
   coruus demolitor.  MIL machina quae muros oppidorum delebat — cierta máquina que destruía murallas [HYPER tormenta muralia SIM grusb] 30-22 Vitr 10.13.3. coruum demolitorem, quem nonnulli gruem appellant. 
   coruus marinus.  larus - gaviota [HYPER auis SIM  →larus] → Philarg Verg Georg 1.361. Mergi corui marini. Gloss 5.465.31. merguli corui marini. 5.629.60. mergus: coruus marinus. 
   nocturnus coruus.  (a νυκτικόραξ, quod uocabulum Hebraicam uocem kos ad Graecam linguam uertit; →nycticorax) noctua — lechuza [HYPER auis rapax nocturna SIM  →noctua] → Gloss 3.500.77. nocturnus coruus νυκτικόραξ. Euquer Instr 2.p157.12. nycticorax ... sunt qui asserunt esse orientalem auem, quae nocturnus coruus appelletur.