[RSL exacerbare, exacerbantes, exacerbatus] uerb. tr. ETYM ex, acerbare. DLATexacerbantes, exacerbatio, exacerbatus, exacerbescere. [FREQ humilis 58indicia0,06/d.c.m. 29-9 Liv] uocabulum scriptis litterariis praesertim lyricis, ne cnon narrando argumentando aptum; usibus praecipue mediis, quandoquidem doctis; saepissime prosa, uersu tantum in Vulg inuenitur; a saec. I aec. apparet usque in Antiquitatis finem
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
22
3
exponens
21
0,34
lyrica
8
28
narratiua
13
2,4
diachronica
I aec.
4
1,4
I-II ec.
3
0,77
III-V ec.
37
4,8
diaphasica
docta
2
0,96
media
42
3,9
diastratica
litteraria
44
3,1
technica
1
0,36
modus
prosa
36
2,4
uersu
8
4,1
¶aconiunctius cum acerbus 'strictum seu intransigens' et acerbitas 'amaritudo, dolor' quam cum acerbare 'in peius mutare', irritare uel stomachari hominem significabat contra iniuriam seu maleuolentiam — más que la relación con acerbare 'volver más amargo o doloroso', se encuentra aquí la hilazón con acerbus 'punzante, intratable' y con acerbitas 'aspereza o ensañamiento'; expresaba la acción de sentir irritación o enfurecimiento ante la injusticia o ciertas acciones que eran consideradas malas por el hablante: irritar, enfurecer o enfadar [HYPERuariareaTROPacueree, adzelari, amplificare, crudescereb, discreparea7, exasperareb, exulcerareb, indignari, ingrauescered, →irasci, irritare, obacerbare, peracescere, perurered, stomachari, succenserebSIMexacerbescere] 29-9 Liv 2.43.11. Consul Romam rediit ... inritato exacerbatoque in se militum odio. 41 Sen Ira 4.25.1. ut minimis sordidissimisque rebus non exacerbemur. 384-440 Macr Sat 7.3.15. Contra, si hoc diceretur male sibi conscio et sua furta recolenti, exacerbasset auditum. → Gloss 2.395.55. παραπικραίνω ‘exasperar, irritar’. 5.499.23. amarico. 2.293.56. ἐκχολοῦμαι ‘irritarse’ exacerbor exacerbo 4.337.43. exacerbat amaricat, incendit. 5.292.4. exacerbauit adflixit. 2.290.35. exacerbatus sum ἐκκεχόλωμαι. irritationis acumen fiebat causis iterantibus — el grado mayor de irritación o enfado se alcanzaba cuando los motivos eran recurrentes: exacerbar, exasperar1 29-9 Liv 2.46.3. non alio ante bello infestior Romanus -adeo hinc contumeliis hostes, hinc consules mora exacerbauerant- proelium iniit. 121 Suet Tiber 75.1. exacerbati super memoriam pristinae crudelitatis etiam recenti atrocitate. !1 — aunque los complementos de uno y otro verbo castellanos son distintos(exacerbar + sentimientos, exasperar + personas), en latín no hay una selección verbal, pudiéndose aplicar exacerbare a ambas colocaciones Char 441. exacerbare. exulcerare. b (in Liv, quippe indicium uocabuli primum) animositatem renouare — reavivar el encono [HYPER renouare] 29-9 Liv 2.35.8. Haud facile credebant plebem suam impelli posse ..., arte agendum in exoleto iam uetustate odio, ut recenti aliqua ira exacerbarentur animi. c MED sine usu proprioin peius mutare — agravar [HYPERuariarebTROPacueree, exasperareb, grauescere, ingrauescere SIMexacuerea3] 30 Cels 5.28.2. temptanda squama aeris est ..., eatenus ne quid eminere patiatur; sed ita, si nihil exacerbauit: si minus, eodem cerato contenti esse debebimus. IUS saec. III ec. → Dig 48.4.7.4. Crimen maiestatis facto uel uiolatis statuis uel imaginibus maxime exacerbatur in milites. damplificare — exagerar o amplificar [HYPERampliareaSIM →amplificare] → Serv Aen 4.310. exacerbauit sententiam 'per altum' dicendo: quamuis notum esset Aeneam per altum nauigaturum.