[RSL exacerbare, exacerbantes, exacerbatus] uerb. tr. ETYM ex, acerbare. DLAT exacerbans, exacerbatio, exacerbescere. [FREQ humilis 58indicia0,06/d.c.m. 29-9 Liv] uocabulum scriptis litterariis praesertim lyricis, ne cnon narrando argumentando aptum; usibus praecipue mediis, quandoquidem doctis; saepissime prosa, uersu tantum in Vulg inuenitur; a saec. I aec. apparet usque in Antiquitatis finem
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
27
3,7
exponens
2
0,68
lyrica
8
28
narratiua
21
3,9
diachronica
I aec.
6
2,1
I-II ec.
7
1,8
III-V ec.
45
4,8
diaphasica
docta
2
0,96
media
65
4
diastratica
litteraria
57
4,1
technica
1
0,36
modus
prosa
50
3,4
uersu
8
4,1
¶aconiunctius cum acerbus 'strictum seu intransigens' et acerbitas 'amaritudo, dolor' quam cum acerbare 'in peius mutare', irritare uel stomachari hominem significabat contra iniuriam seu maleuolentiam — más que la relación con acerbare 'volver más amargo o doloroso', se encuentra aquí la hilazón con acerbus 'punzante, intratable' y con acerbitas 'aspereza o ensañamiento'; expresaba la acción de sentir irritación o enfurecimiento ante la injusticia o ciertas acciones que eran consideradas malas por el hablante: irritar, enfurecer o enfadar [HYPERuariareaTROPacueree, adzelari, amplificare, crudescereb, discreparea7, exasperareb, exulcerareb, indignari, ingrauescered, →irasci, irritare, obacerbare, peracescere, perurered, stomachari, succenserebSIMexacerbescere] 29-9 Liv 2.43.11. Consul Romam rediit ... inritato exacerbatoque in se militum odio. 41 Sen Ira 4.25.1. ut minimis sordidissimisque rebus non exacerbemur. 384-440 Macr Sat 7.3.15. Contra, si hoc diceretur male sibi conscio et sua furta recolenti, exacerbasset auditum. → Gloss 2.395.55. παραπικραίνω ‘exasperar, irritar’. 5.499.23. amarico. 2.293.56. ἐκχολοῦμαι ‘irritarse’ exacerbor exacerbo 4.337.43. exacerbat amaricat, incendit. 5.292.4. exacerbauit adflixit. 2.290.35. exacerbatus sum ἐκκεχόλωμαι. irritationis acumen fiebat causis iterantibus — el grado mayor de irritación o enfado se alcanzaba cuando los motivos eran recurrentes: exacerbar, exasperar1 29-9 Liv 2.46.3. non alio ante bello infestior Romanus -adeo hinc contumeliis hostes, hinc consules mora exacerbauerant- proelium iniit. 121 Suet Tiber 75.1. exacerbati super memoriam pristinae crudelitatis etiam recenti atrocitate. !1 — aunque los complementos de uno y otro verbo castellanos son distintos(exacerbar + sentimientos, exasperar + personas), en latín no hay una selección verbal, pudiéndose aplicar exacerbare a ambas colocaciones Char 441. exacerbare. exulcerare. b (in Liv, quippe indicium uocabuli primum) animositatem renouare — reavivar el encono [HYPER renouare] 29-9 Liv 2.35.8. Haud facile credebant plebem suam impelli posse ..., arte agendum in exoleto iam uetustate odio, ut recenti aliqua ira exacerbarentur animi. adi. exacerbatus, a, um.x11iratus - irritado, enfadado o colérico [SIM →iratus] 29-9 Liv 8.33.3. magister equitum ..., cum omnes adfirmarent infestius Papirium exarsurum, agitatum contentione ipsa exacerbatumque. 121 Suet Tiber 62.1. Auxit intenditque saeuitiam exacerbatus indicio de morte filii sui Drusi. 350 Iustinus 10.2.5. Hinc exacerbatus iuuenis in iurgia primo patris erupit. subs. m. pl. exacerbantes, ium.x4 CHRIS ii qui dei iram suscitant diuinis mandatis omissis — los que suscitan la ira divina porque no cumplen los mandamientos divinos [REL→inoboediens] 382 Hier Esd I 6.15. et quoniam patres nostri exacerbantes erant, peccauerunt in Dominum Israhel. c MED sine usu proprioin peius mutare — agravar [HYPERuariarebTROPacueree, exasperareb, grauescere, ingrauescere SIMexacuerea3] 30 Cels 5.28.2. temptanda squama aeris est ..., eatenus ne quid eminere patiatur; sed ita, si nihil exacerbauit: si minus, eodem cerato contenti esse debebimus. IUS saec. III ec. → Dig 48.4.7.4. Crimen maiestatis facto uel uiolatis statuis uel imaginibus maxime exacerbatur in milites. damplificare — exagerar o amplificar [HYPERampliareaSIM →amplificare] → Serv Aen 4.310. exacerbauit sententiam 'per altum' dicendo: quamuis notum esset Aeneam per altum nauigaturum.