[RSL] uerb. intr., tr. FORMA frendĕre, frēsum; usitate ad 3ª coni. pertinens Char 477. frendo.; aliquando ad 2ª coni. frendēre Pacuv Trag 10.; frenduerunt Vulg Psalm 34.16.; praes. frendent Aug Ciu 20.30.17.; fortasse Aug Serm 10.57.11.; inter fremere et frendere discrimen fiebat →b1; fressa Plin Med 2.18.10.; ambigitur cum frixus Veg Mulom 70.2. ETYMPIt. *χwrend-, PIe. *gwhrend(h)-e/o-DeVaan; *ghren- 'fricare subito'. DLATdefrensus, frendescere, frendor, fresus, infrendere, nefrens. DROMit. frendire 'clamare'. [FREQ humilis 76 indicia4,5/d.c.m. 254-184 Plaut] uocabulum scriptis litterariis omne genus aptum; omnibus usibus, praecipue doctis; uersu (drama, uersu heroico, lyrica Christiana) pro rata parte abundantius quam prosa; technicis pro rata parte magis inuenitur ad agri culturam, medicinam et ueterinariam artem pertinentibus, idque saepissime per loc. faba fresa; inde ab initiis apparet usque ad Antiquitatis finem.
Variatio
indicia
p/d.c.m. subc.
operum
argumentalis
27
3,7
dramatica
5
11
exponens
12
4
lyrica
2
7
narratiua
30
5,5
diachronica
III-II aec.
5
12
I aec.
3
1,1
I-II ec.
20
5,2
III-V ec.
48
5,1
diaphasica
docta
22
10
media
51
3,7
quotidiana
3
5,2
diastratica
litteraria
70
5
technica
6
2,2
modus
prosa
44
3
uersu
32
16
¶a1ueri simile est, si res prospicias, initio ut molere usitatum fuisse, primo scilicet mola saxea — se podría asegurar que el uso referencial más directo proviene del hecho de moler la harina, primero con la muela de piedra [HYPERpinsareSIM →molereb] 220-130 Pacuv Trag 11. fruges frendo solidas saxi robore. 37 Varro Rus 2.4.17. Amisso nomine lactantes dicuntur nefrendes ab eo, quod nondum fabam frendere possunt, id est frangere. 201 Ser 33. copia farris uti frendentibus edita saxis. a2postea dentibus, quibus aliquid comminuebatur — y luego con los dientes, triturar [HYPER obterereaDOM dens] → Serv Aen 8.230. frendere significat dentibus frangere. Isid Orig 4.6.3. frendere est dentes concutere. 20.16.1. nefrendes dicti adhuc lactantes porculi, quod nondum aliquid frendant, id est comminuant dentibus. Gloss 5.202.39. frendant comminuant. a3adeo ut quasi mandere uteretur — hasta el punto de que se puedo aplicar a masticar [HYPERnaturalem corporis actionem agereSIM →mandere] 79 Plin Nat 34.112. cetera enim dente deprehenduntur stridentia in frendendo. immo morsus minari — o incluso a hacer amago de morder 383-387 Vulg Psalm 34.16. frenduerunt super me dentibus suis. b1at primo ut dentibus ob iram frendere inuenitur — sin embargo, su primer uso atestiguado fue el de rechinar los dientes, debido a estados de ánimo alterados [TROPfrendescereSIMcrepitarea2, infrendereaDOM dens] 254-184 Plaut Capt 913. hercle ego illum male formidabam, ita frendebat dentibus. 200 Plaut Truc 601. dentibus frendit, icit femur.1 92 Sil 5.253. Lentulus huic frendens ira. 300-400 Epit Alex 112. dentibus frendens cum se iam in extremo spiritu uideret. → Gloss 4.239.3. frendit dentibus stridet. 5.202.38. frendere est dentes comprimere uel concutere. !1de uaticinationibus seu ritibus Belonae sacerdotum cum per paroxysmos uulnera ipsis irrogarent. b2interdum quasi gemere — a veces de forma absoluta, con un matiz parecido a gemir [HYPERGRADUSflerebSIM →gemereb1] 220-130 Pacuv Trag 10. perdita inluuie atque insomnia frendere noctes, misera quas perpessa sum. 92 Sil 2.121. comitis casu frendens labentia uirgo membra leuat. 397-401 Aug Conf 9.10.4.1. o si uiderent internum aeternum, quod ego quia gustaueram, frendebam, quoniam non eis poteram ostendere. uel contrario quasi furere, inuidia scilicet — o, al contrario, parecido a rabiar, especialmente de envidia 353-431 Paul Nol Epist 173c. licet dentibus frendat inuidia. 398 Aug Serm 137.14. Peccator uidebit, et irascetur, dentibus suis frendet et tabescet. → Gloss 2.260.16. βριμοῦμαι. uocabulis frendere et fremere similia significantibus, necesse fuit eorum usus distinguere, ita ut fremere maiorem sonum indicet, frendere ad animi affectus magis pertineat — por la cercanía de significado, fue preciso indicar que fremere implica una mayor cantidad de expresión sonora, en tanto frendere parece dirigirse más a una actividad íntima → Non 103. fremere et frendere hoc disparantur, quod est fremere magnum sonare. Isid Diff 1.f.226. Fremere est furorem mentis, usque ad uocis tumultum excitare, frendere uero proprie, dentes comprimere et concutere. b3adu., acc. adu.de dentibus loqui uel fremere — decir entre dientes, mascullar, murmurar o farfullar, escupir de la boca [HYPERmurmurarea] 37-29 Verg Georg 4.452. grauiter frendens sic fatis ora resoluit. 80-90 Stat Theb 10.416. mente sub incerta toruum ac miserabile frendens. 370-420 Hier Epist 1.1.4. saeuum dentibus frendens. → Gloss 5.202.37. frendens fremens siue murmurans. siue certaminibus — en el enfurecimiento bélico 2-8 Ov Met 8.435. tumida frendens Mauortius ira. 390 Amm 19.11.14. Martium frendens. siue irae acuminibus — o en los momentos de enfado o ira 41 Sen Ira 1.19.2. non frendens nec caput quassans nec quicquam indecorum iudici faciens. 50 Curt 10.2.30. Desiluit ... frendens de tribunali. b4subi. acc. + inf.uerbis irasci — irritarse, enfadarse, encolerizarse o protestar enfadado de que [HYPERexacerbareaSIM →irasci] 50 Curt 4.16.3. frendente Alexandro eripi sibi uictoriam e manibus. b5et ideo animose loqui — y por tanto, decir cosas enfadado o irritado, protestar o clamar [HYPERclamarea] 400 Aug C Faust 22.84. ut ipsi Iudaei publice clamarent, frendentes aduersum Christum. cinde ad animalium uoces edendas pertinuit, maxime ferarum — de aquí se aplicó a emitir sus voces diversos animales, muchas veces fieros 370-405 Prud Psych 1.192. sonipes huc illuc frendens obuertit terga. 390 Amm 19.5.4. egredi nequeuntes frendebant ut bestiae. 405 Prud Ham 1.560. Friget fera futtile frendens. c1specialiter grunnire aper — especialmente gruñir el jabalí [HYPERedere uoces animalia terrestriaSIM →grunnire] 1 Ov Ars 1.46. Scit bene uenator ... qua frendens ualle moretur aper. 121 Suet Prata 161. aprorum frendere. → Anth 762.52. frendit agrestis aper. c2seu rugire leo — o rugir el león [HYPERedere uoces animalia terrestriaSIM →rugire] 92 Sil 10.22. si ferus ... stetit ante oculos frendens leo. 392-393 Hier Soph 3.12. leonem inter ouiculas putes frendere. 400-430 Sedul Carm pasch 2.110. ereptum ... gemens facinus sibi, ceu leo frendens. c3item edere uocem merula — también chillar el mirlo [HYPERedere uoces auesSIM →zinzilare] 121 Suet Prata 161. merulorum frendere uel zinziare. → Pol Silv 1.548.4. merulus frendit.