[LLHL] stabulum, ii

[RSL] 
   subs. n.  ETYM stare, -bulum.  DLAT naustibulum?, stabulare, →stabularius2, stabulatio.  DROM esp. establo, it. stabbiuolo, stabbiare 'stabulo claudere', rum. staul.  [FREQ media 327indicia 24/d.c.m. 254-184 Plaut] uocabulum scriptis technicis ad agri culturam pertinentibus aptum; et litterariis omne genus inuenitur, magis uersu quam prosa; omnibus usibus, praecipue doctis quotidianisque; inde ab initiis inuenitur, at in fine Antiquitatis declinat. 

Variatio		indicia	p/d.c.m. subc.
operum	argumentalis	46	9,2
	dramatica	16	35
	exponens	138	48
	lyrica	14	61
	narratiua	110	22
	satirica	2	10
diachronica	III-II aec.	11	25
	I aec.	76	30
	I-II ec.	1128	31
	III-V ec.	121	18
diaphasica	docta	101	48
	media	210	19
	quotidiana	15	34
diastratica	litteraria	207	19
	technica	119	44
modus	prosa	217	18
	uersu	109	59

   ¶ locum ubi aliquis consistit certe designauit, inde per metonymiam aedes et hominum et animalium — debió indicar el lugar en que alguien se detiene y, por derivación metonímica, todo aquel recinto en el que se está o se vive, referido tanto a personas como animales; se ignora si su uso más antiguo fue el de hostal o se aplicó primero al edificio o recinto destinado al resguardo de animales domésticos
   a1 aedes animalibus seruandis aptae, siue auibus siue apibus — recinto donde guardar los animales, que podían ser aves: jaula, gallinero, corral; o abejas: colmena[HYPER aedificium rusticum SIM →receptaculum animalium DOM pastor; asser, trabs; altus, arduus; armentis seruandis armenta; famelicarum ferarum praeda lupus, leo, fames; CHRIS a daemonio securitas pastor bonus; aedificia detergenda purgandaque sterculus, odor, umor; in idonea uergentia uentosus, hiems, oriens, idoneus] 220-130 Pacuv Trag 223. Quae res te ab stabulis abiugat? Certum est loqui. Clamore et sonitu colles resonantes bount. 205 Plaut Mil 304. eadem illi insidias dabo, quam mox horsum ad stabulum iuuenix recipiat se e pabulo. 37 Varro Rus 2.2. Arietes ... cum redierunt ad stabula e pastu, hordeum si est datum, firmiores fiunt ad laborem sustinendum. 23 Hor Carm 1.4.4. Soluitur acris hiems ... neque iam stabulis gaudet pecus. 2-8 Ov Met 8.553. uidi contermina ripae cum gregibus stabula alta trahi. 60 Colum 1.6. Pecudibus fient stabula, quae neque frigore neque calore infestentur. 200-300 Paul Sent 5.18.2. Atroces autem sunt, qui equos et greges ouium de stabulo uel de pascuis abigunt. 395-397 Claud Rapt Pros 2.209. Ille uelut stabuli decus armentique iuuencam cum leo possedit. → Gloss 2.187.50. ἱποστάσιον, ὀνοστάσιον. 2.333.4. ὑποστάσιον stabulum equile. 3.260.26. ἔπαυλις uilla, stabulum, ouile, habitatio. 3.261.62. βοοστάσιον stabulum. 5.515.45. stabulum ubi equi aluntur a stabilitate dictum. 5.649.17. arta porcorum stabulum. 5.53.15. caulas stabula. 5.493.6. stabula boum. 5.417.57. repagulis stabulis. 
   siue iumentis, quae a peregrinis agebantur quibuscumque hospitabantur; immo elephantis; quod Eponae simulacrum ornabat — o ganado: establo, majada, aprisco, caballeriza; donde acompañaban a los viajeros y pernoctaban con ellos, típicamente decorado con una imagen de Epona; e incluso elefantes 79 Plin Nat 8.27. Elephantorum generis feminae ... efferantur et stabula Indorum dentibus sternunt. 125 Apul Met 3.27. respicio pilae mediae, quae stabuli trabes sustinebat, in ipso fere meditullio Eponae deae simulacrum residens aediculae, quod accurate corollis roseis equidem recentibus fuerat ornatum. 220 Min Fel 28. uos et totos asinos in stabulis cum uestra uel sua Epona consecratis. 
   immo muthologica animalia — e incluso sirenas y centauros 90 Stat Ach 1.111. intra Centauri stabula alta patent. 398 Claud Quart Cons 555. Nereidum stabulis nutritus Arion.
   a2 docta poesi ferarum latibulum — guarida de los animales salvajes, guarida de fieras, cubil [HYPER habitatio ferarum] 65-54 Catull 63.53. ad Idae tetuli nemora pedem, ut aput niuem et ferarum gelida stabula forem. 80-90 Stat The 1.378. Cadmeius heros ... uasto metuenda umbone ferarum excutiens stabula. 
   b1 hospitium qualiscumque generis sed maxime communis quod iumentis partiebatur, immo ad scorta cognoscenda aptissimum — albergue, pensión, fonda, que se compartía habitualmente con los animales de tiro y carga, y que se podía utilizar como burdel o coloquial garito [HYPER hospitium DOM deuertere; scortis cognoscendis popina; ianitor, stabularius] 205 Plaut Poen 267. an te ibi uis inter istas uorsarier prosedas, pistorum amicas..., quae tibi olant stabulum. 125 Apul Met 10.1. quandam ciuitatulam peruenimus nec in stabulo, sed in domo cuiusdam decurionis deuertimus. 400-450 Prosp Sent 187. ne uiator tendens ad patriam, stabulum pro domo diligat. → Gloss 2.187.50. πανδοχεῖον. 
   ante saec. I ec. stabulum sub hoc usu paulum inuenitur, popina hospitium designante usque ad finem Antiquitatis, item caupona minore numero; at stabulum et deuersorium a saec. I aec. etiam inueniuntur — antes del s. I ec., stabulum aparece poco con este uso, pues fue popina el término que lo representó en todos los tiempos, al igual que caupona en menor número; deuersorium apareció así ya desde el s. I aec. 
   b2 contumeliose dictum; + dat. hospitium immundum, qui usus cum deuersorium tempore coniunctum est — residencia inmunda de, uso que coincidió en el tiempo con deuersorium [HYPER habitatio SIM olenticetum DOM res sententiaeque fastidiosae et acerbae, loscus immundus balneum, coquina, cisterna, sterculus] 200 Plaut Truc 587. Tune ais me inpudentem esse, ipsa quae sis stabulum flagiti? 208-212 Tert Resurr 37.8. cadauerum stabula. 
   c doctum; per metonymiam etiam animalia eis aedificiis inclusa designauit, inde qualiumcumque finium officiorumque expressit — designó también el contenido animal de tales edificios, el rebaño, cuadra, cabaña, conjunto de los ganados de una hacienda, país, etc. [HYPER grex] 92 Sil 3.383. non multa dies generi equarum, properatque senectus, septimaque his stabulis longissima ducitur aestas. 85-103 Mart Epi 8.28.5. An Tartesiacus stabuli nutritor Hiberi Baetis in Hesperia te quoque lauit oue? 92 Sil 16.330. hic studio furit acris equi, furit ille magistri, hos patriae fauor, hoc accendit nobile nomen antiqui stabuli. 384-440 Macr Sat 5.17.2. seruos ... stabulo regio curantes. 
   d rei publicae equilia — cuadras o establos públicos o propiedad del Estado [HYPER aedificium militare SIM →stabulum Palatii DOM rei publicae aedificia a municipiis fouenda horreum, fabrica] 390 Amm 26.4.2. Valentem fratrem stabulo suo cum tribunatus dignitate praefecit → 377 Cod Theod 8.5.34.2. Nam ut stabula impensis publicis extruantur, contra rationem est, cum prouincialium sumptu citius arbitremur et utilius adparanda. 398 Cod Iust 8.11.13.2. Horreorum autem uel stabulorum fabricas arbitratu proprio prouinciarum iudices studio laudandae deuotionis adripiant. 
   stabulum Palatii. rei publicae equilia — cuadras o establos públicos o propiedad del Estado [HYPER aedificium militare SIM stabulumd] → Cod Theod 7.10.1.3 Equos sane non nostros ab stabulis prohiberi palatiorum superuacuum iudicamus. 
   stabulum sacrum.  rei publicae curae officium imperiale — organismo administrativo imperial o cuadra imperial [HYPER officiumb] Inscr Cil 6.1731 (D 1278). Fl. Stilichoni inlustrissimo uiro ... comiti domesticorum et stabuli sacri. 
   e inde uaria officia quibus stabula publica curae erant — de aquí derivan los nombres de diversos cargos públicos a cargo de las caballerizas imperiales 
   f ab eo, quod locus ubi consistebatur erat, nomina uariis urbibus dedit — por designar el lugar de parada, dio nombre a varias localidades 
   n. Ad Stabulum.  Galliae Narbonensis urbs — La Fonda, ciudad de la Galia Narbonense, hoy Le Boulou [HYPER NOMEN urbs HOL PROUINCIAc Gallia Narbonensis] 284-305 Itin Anton Aug. 
   Stabulum.  Mysiae urbs — la ciudad misia de Estábulo [HYPER NOMEN urbs HOL REGIOb Mysia] 79 Plin Nat 5.126. In Mysia ... Stabulum. 
   m. Stabuli porticus.  — Pórtico del Establo [HYPER NOMEN porticus] 400 Hist Aug Car 19.1. Carus et Carinus et Numerianus ludos populo Romano ... dederunt, quos in Palatio circa porticum stabuli pictos uidimus. 
   n. pl. Stabulis.  Rhaetiae urbs — la ciudad recia de La Fonda, hoy la ciudad alsaciana de Ottmarsheim [HYPER NOMEN urbs HOL PROUINCIAc Rhaetia] 284-305 Itin Anton Aug. 
   n. Stabulum Diomedis. [Forma Stabulodio Itin Anton Aug.]  Thraciae urbs — la ciudad tracia de Fonda de Diomedes [HYPER NOMEN urbs HOL PROUINCIAc Thraciab] 
   Stabulum Nouum.  Hispaniae urbs — la ciudad hispana de Fonda Nueva, hoy Villanueva de Sitges [HYPER NOMEN urbs HOL PROUINCIAc Tarraconensis] 284-305 Itin Anton Aug. 
   ! + dat. aditus, copia siue locus ad — lugar a, posibilidad de 205 Plaut Most 350. Occidit spes nostra, nusquam stabulum est confidentiae, nec Salus nobis saluti iam esse, si cupiat, potest.